هوش مصنوعی در کلاس درس: فرصت یا تهدید برای یادگیری انسانی؟

چکیدهورود طوفانی هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) و به ویژه مدل های زبانی بزرگ (LLMs) به اکوسیستم آموزشی، بحث های بنیادینی را پیرامون ماهیت «یادگیری»، «معلمی» و «سنجش» برانگیخته است. این فناوری که با سرعتی بی سابقه در حال دگرگونی ساختارهای سنتی است، همچون تیغی دو لبه عمل می کند؛ از یک سو با ارائه یادگیری شخصی سازی شده و شکستن مرزهای زمان و مکان، نویدبخش تحقق عدالت آموزشی و شکوفایی استعدادهای فردی است (فرصت) و از سوی دیگر با ایجاد چالش هایی نظیر «تنبلی شناختی»، «سرقت علمی» و «تضعیف تعاملات انسانی»، نگرانی های عمیقی را در جامعه نخبگانی ایجاد کرده است (تهدید). این مقاله با اتخاذ رویکردی انتقادی-تحلیلی و با استناد به نظریات علوم تربیتی و شناختی، به واکاوی هشت بعد کلیدی این پدیده می پردازد. استدلال اصلی این نوشتار آن است که هوش مصنوعی نه جایگزین معلم، بلکه کاتالیزوری برای بازتعریف نقش اوست و آینده آموزش در گرو «همزیستی هوشمندانه» میان انسان و ماشین خواهد بود، جایی که مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت انسانی در کنار قدرت پردازش ماشین قرار می گیرد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: هوش مصنوعی مولد ، یادگیری تطبیقی ، تنبلی شناختی ، اخلاق در فناوری ، آینده مدارس ، نقش معلم ، سنجش نوین ، سواد دیجیتال.