تربیت شهروند دیجیتال؛ مسئولیت پذیری در فضای مجازی

چکیدهدر عصر حاضر که زیست جهان فیزیکی و مجازی در هم تنیده اند، مفهوم شهروندی از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و به ساحت دیجیتال گسترش یافته است. تربیت شهروند دیجیتال، فرآیندی است که طی آن افراد نه تنها مهارت های فنی استفاده از ابزارها را می آموزند، بلکه به صلاحیت های اخلاقی، حقوقی و اجتماعی برای زیستن در فضای مجازی مجهز می شوند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی به بررسی ابعاد مسئولیت پذیری در فضای سایبر می پردازد. چالش هایی نظیر گمنامی و اثر بازداری زدایی، انتشار اخبار جعلی، نقض حریم خصوصی و قلدری سایبری، ضرورت گذار از رویکردهای سلبی (فیلترینگ و منع) به رویکردهای ایجابی (توانمندسازی و تربیت) را آشکار می سازد. در این پژوهش با واکاوی مفهوم هویت دیجیتال، سواد رسانه ای، اخلاق اطلاعاتی و نقش نهادهای تربیتی، استدلال می شود که شهروندی دیجیتال نیازمند درونی سازی یک «قطب نمای اخلاقی» است که فرد را قادر می سازد در غیاب ناظران بیرونی، انتخابی مسئولانه داشته باشد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: شهروند دیجیتال ، مسئولیت پذیری سایبری ، سواد رسانه ای ، اخلاق دیجیتال ، هویت آنلاین ، فضای مجازی.