واکاوی انتقادی جایگاه مهارت های قرن بیست ویکم در ساختار و محتوای کتب درسی معاصر

چکیدهدر گذار از عصر صنعتی به عصر اطلاعات و اقتصاد دانش بنیان، نظام های آموزشی جهان با چالشی بنیادین در بازتعریف اهداف و محتوای آموزشی مواجه شده اند. کتب درسی به عنوان محوری ترین رسانه ی آموزشی در بسیاری از نظام های متمرکز، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به شایستگی های نسل آینده ایفا می کنند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و آسیب شناسانه، به بررسی میزان انطباق کتب درسی فعلی با مهارت های ضروری قرن بیست ویکم (موسوم به ۴Cs: تفکر انتقادی، خلاقیت، ارتباطات و همکاری) و سوادهای نوین (دیجیتال، رسانه ای و مالی) می پردازد. یافته های پژوهشی و تحلیل های محتوایی نشان می دهد که علی رغم تاکیدات اسناد بالادستی بر رویکردهای نوین، کتب درسی همچنان تحت سیطره ی پارادایم «انتقال دانش» و سطوح پایین شناختی بلوم (دانش و درک مطلب) قرار دارند و در پرورش مهارت های سطح بالا (تحلیل، ترکیب و ارزشیابی) با کاستی های جدی مواجه اند. مقاله حاضر ضمن تبیین مبانی نظری این شکاف، راهکارهایی را برای بازمهندسی کتب درسی از «مخازن اطلاعات» به «سناریوهای یادگیری تعاملی» ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: مهارت های قرن ۲۱ ، تحلیل محتوای کتب درسی ، تفکر انتقادی ، سواد دیجیتال ، برنامه درسی قصدشده ، شایستگی های کانونی.