نقش آموزش مهارت های زندگی در پیشگیری از آسیب های اجتماعی

چکیدهدر جهان پیچیده و پرشتاب امروز، آسیب های اجتماعی نظیر اعتیاد، خشونت، طلاق، بزهکاری و انحرافات سایبری به مثابه تهدیداتی جدی برای سلامت و پایداری جوامع بشری محسوب می شوند. رویکردهای سنتی مقابله با این آسیب ها که عمدتا بر اقدامات تنبیهی یا درمانی پس از وقوع متمرکز بودند، کارایی خود را از دست داده و جای خود را به پارادایم «پیشگیری» داده اند. در این میان، آموزش مهارت های زندگی (Life Skills Training) به عنوان «واکسیناسیون روانی-اجتماعی» شناخته می شود که با توانمندسازی فرد در ابعاد شناختی، هیجانی و ارتباطی، سپر دفاعی قدرتمندی در برابر عوامل خطرساز ایجاد می کند. این مقاله پژوهشی با هدف واکاوی عمیق نقش این مهارت ها در پیشگیری از آسیب های اجتماعی تدوین شده است. با تکیه بر مدل دهگانه سازمان جهانی بهداشت (WHO) و بومی سازی آن با بافت فرهنگی ایران، این پژوهش نشان می دهد که چگونه مهارت هایی نظیر تفکر انتقادی، حل مسئله، مدیریت هیجان، خودآگاهی و همدلی می توانند زنجیره علیتی آسیب ها را قطع کنند. یافته ها حاکی از آن است که خلا این مهارت ها، عامل اصلی آسیب پذیری نوجوانان و جوانان در برابر فشار همسالان و بحران های هویتی است. این نوشتار در هشت بخش مجزا به تحلیل مکانیسم های تاثیرگذاری هر یک از این مهارت ها بر کاهش نرخ آسیب ها پرداخته و بر لزوم ادغام سیستماتیک این آموزش ها در نظام تعلیم و تربیت رسمی و غیررسمی تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: مهارت های زندگی ، آسیب های اجتماعی ، پیشگیری اولیه ، تاب آوری ، تفکر انتقادی ، هوش هیجانی ، اعتیاد ، بزهکاری ، سلامت روان.