بررسی نقش هم افزایی عوامل مدرسه در ارتقای کیفیت فرایند آموزش و تربیت دانش آموزان

ارتقای کیفیت فرایند آموزش و تربیت، هدف غایی نظام های آموزشی است. پژوهش های پیشین عمدتا بر نقش منفرد عوامل موثر مانند مدیریت، معلمان یا برنامه درسی متمرکز بوده اند. این مقاله نظری با عبور از رویکرد تک عاملی، بر مفهوم هم افزایی (سینرژی) به عنوان کلید فهم ارتقای کیفیت تاکید می کند. فرض محوری مقاله آن است که کیفیت برتر آموزشی، حاصل تعامل پویا، تقویت کننده و چندسطحی میان مجموعه ای از عوامل درون مدرسه ای است، نه صرفا برآیند جمع جبری عملکردهای مجزا. بر پایه مرور نظام مند ادبیات، پنج عامل کلیدی به عنوان ارکان اصلی چارچوب مفهومی تلفیقی شناسایی شدند: ۱) مدیریت و رهبری آموزشی کیفی که با تعیین جهت گیری روشن و پشتیبانی، بستر هماهنگی را فراهم می سازد؛ ۲) کیفیت و توسعه حرفه ای مستمر معلمان که موتور اصلی یاددهی-یادگیری است؛ ۳) برنامه ریزی درسی و آموزشی منسجم در سطوح کلان تا خرد؛ ۴) فرهنگ ارزیابی مستمر و بازخورد که هم عملکرد دانش آموزان را پایش می کند و هم بهبود روش های تدریس را ممکن می سازد؛ و ۵) محیط آموزشی امن، منظم و حامی که نیازهای عاطفی-اجتماعی دانش آموزان را پوشش می دهد. مقاله حاضر استدلال می کند که این عوامل در یک چرخه تعاملی تقویتی قرار دارند؛ برای مثال، رهبری موثر، توسعه حرفه ای معلمان را تسهیل می کند، معلمان توانمند برنامه درسی را اثربخش تر اجرا می کنند، ارزیابی مستمر اطلاعات لازم برای تصمیم گیری مدیر و معلم را فراهم می سازد و محیط امن بستر تحقق همه اینهاست. خروجی این هم افزایی، ارتقای کیفیت آموزش و تربیت در ابعاد شناختی (مانند عملکرد تحصیلی) و غیرشناختی (مانند رشد شخصیتی و انگیزش) است. در نهایت، کاربردهای عملی این چارچوب برای بهبود عملکرد تحصیلی و نیز مزایا و چالش های آن مورد بحث قرار خواهد گرفت.واژگان کلیدی: هم افزایی (سینرژی) آموزشی؛ کیفیت آموزش؛ مدیریت مدرسه؛ توسعه حرفه ای معلمان؛ برنامه ریزی آموزشی؛ ارزیابی مستمر؛ محیط یادگیری.