جایگاه مدرسه در پرورش همه جانبه دانش آموزان؛ از آموزش دانشی تا تربیت ارزشی

تحقیق حاضر با هدف واکاوی جایگاه محوری و چندوجهی مدرسه در فرآیند پرورش همه جانبه دانش آموزان در پرتو تحولات بنیادین تعلیم و تربیت معاصر صورت گرفته است. در عصری که دانش به سرعت در حال تغییر است و مرزهای سنتی آموزش در حال فرسایش، نقش مدرسه از صرفا انتقال دهنده اطلاعات به کانون شکل دهی هویت، پرورش مهارت های اساسی زندگی و نهادینه سازی ارزش ها ارتقاء یافته است. پرورش همه جانبه، که تجلی عملی آن در مفهوم تربیت تمام ساحتی (شناختی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و جسمانی) نمود می یابد، نیازمند بازتعریف بنیادین رویکردهای آموزشی است. این پژوهش با رویکردی تحلیلی-توصیفی، تلاش می کند تا شکاف میان هدف گذاری های کلان تربیتی و عملکرد روزمره نظام های آموزشی را مورد سنجش قرار دهد. مدرسه دیگر نمی تواند صرفا به بعد دانشی و کسب نمرات تحصیلی تمرکز کند؛ زیرا مهارت هایی نظیر تفکر انتقادی، تاب آوری، هوش هیجانی و شهروندی فعال، لازمه بقا و موفقیت در پیچیدگی های دنیای مدرن هستند. چالش اصلی در این میان، نحوه ادغام موثر این ابعاد کیفی در ساختار خشک و مبتنی بر آزمون های استانداردشده فعلی است. اگرچه مدرسه به عنوان دومین نهاد رسمی پس از خانواده، ظرفیت بی نظیری برای جامعه پذیری و تعامل با هنجارهای اجتماعی دارد، اما ساختار سلسله مراتبی، تمرکز بیش از حد بر معلم محوری و نادیده گرفتن کنشگری فعال دانش آموز، مانع تحقق این هدف شده است. تحلیل پیشینه پژوهش نشان می دهد که ادبیات نظری بر اهمیت رویکردهای مشارکتی، یادگیری مبتنی بر مسئله و پرورش اخلاقی از طریق گفتمان و تجربه تاکید دارند. با این حال، موانع ساختاری نظیر کمبود زیرساخت های روان شناختی، آموزش ناکافی معلمان در زمینه مدیریت کلاس های متنوع و فشار ناشی از سنجش های بیرونی، این امکان را محدود ساخته اند. این تحقیق استدلال می کند که دستیابی به پرورش همه جانبه مستلزم گذار از پارادایم «آموزش برای آزمون» به پارادایم «تربیت برای زندگی» است. این گذار نیازمند بازنگری در برنامه درسی با ادغام صریح مولفه های اخلاقی و عاطفی، سرمایه گذاری بر توسعه حرفه ای مستمر معلمان در ابعاد تربیتی و ایجاد محیطی امن برای تجربه و خطا است. در نهایت، این پژوهش با برجسته ساختن ضرورت تلفیق دانش نظری با اعمال ارزشی در بستر مدرسه، راهکارهایی عملیاتی برای ارتقاء مدرسه به عنوان کانون اصلی شکل گیری شهروندانی متعهد، خلاق و متعادل ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پرورش همه جانبه ، تربیت تمام ساحتی ، مدرسه به مثابه نهاد تربیتی ، آموزش ارزشی ، توسعه شناختی-عاطفی ، تعلیم و تربیت اسلامی ، برنامه درسی تلفیقی.