مقایسه های مولفه های شهروندی در غرب و جهان اسلام

در عصر حاضر، ضرورتهای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، مقوله<تربیت شهروندی>را به یکی از ارکان اصلی نظامهای آموزشی جهان تبدیل کرده است. هدف از این پژوهش، بررسی ابعاد و مولفههای تربیت شهروندی و رفتار شهروندی سازمانی با نگاهی به رویکردهای مدرن و مبانی تمدن اسلامی است. شهروندی تنها یک وضعیت حقوقی نیست، بلکه پایبندی فعال به ارزشها، حقوق و تکالیف عمومی است که هدف آن پرورش انسانهایی آگاه، مسئول، مشارکتجو و قانونمدار میباشد.در این مقاله، ابتدا به تبیین مفهوم شهروندی و ضرورت آموزش آن جهت توزیع عادلانه منابع و تقویت حس تعلق ملی و جهانی پرداخته شده است. سپس ادبیات نظری رفتار شهروندی عام و سازمانی (OCB) مورد واکاوی قرار گرفت که در آن نظریه پردازانی همچون پودساکوف، اورگان ، ابعادی نظیر نوعدوستی، وجدان کاری، جوانمردی، فضیلت مدنی و وفاداری را به عنوان شاخصهای اصلی معرفی کردهاند. این رفتارها فراتر از الزامات شغلی بوده و به اثربخشی کلی سازمان کمک میکننددر بخش نهایی، مولفههای شهروندی در بستر تمدن اسلامی بررسی شد. یافتهها نشان میدهد که برخلاف رویکردهای صرفا مادی، شهروندی در تمدن اسلامی بر چهار محور اساسی استوار است: (خدامحوری) که حقوق را به منشا الهی متصل میکند، (اخلاقمداری) که بر همزیستی مسالمتآمیز تاکید دارد، ( مدارا ) که ظرفیت پذیرش مخالف را ایجاد میکند و (تعقل و اندیشهورزی) که زیست عقلانی را ترویج میدهد. نتیجه آنکه، الگوی جامع شهروندی مستلزم تلفیق مهارتهای مشارکت مدنی مدرن با ارزشهای بنیادین الهی و اخلاقی است تا جامعهای پویا و عدالتمحور شکل گیرد.

کلیدواژه ها:

تربیت شهروندی ، رفتار شهروندی سازمانی ، تمدن اسلامی ، خدامحوری