کاربست فناوری های آموزشی در تدریس معلمان و تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مدارس

تحول بنیادین در پارادایم های آموزشی قرن بیست و یکم، ناشی از نفوذ گسترده و عمیق فناوری های اطلاعات و ارتباطات (فاوا( در تمامی سطوح نظام آموزشی بوده است. این پژوهش با هدف بررسی جامع و تحلیلی کاربست فناوری های آموزشی نوین توسط معلمان مدارس و ارزیابی کمی و کیفی تاثیر این کاربست بر شاخص های گوناگون پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تدوین شده است. پیشرفت تحصیلی، دیگر صرفا بر پایه نمرات آزمون های پایانی تعریف نمی شود، بلکه شامل توسعه مهارت های قرن بیست و یکمی، تفکر انتقادی، خلاقیت و توانایی حل مسئله است که فناوری ها نقش کاتالیزوری در تقویت آن ها ایفا می کنند.در این زمینه، معلم به عنوان مهم ترین عامل در تسهیل ادغام موثر فناوری شناخته می شود. میزان سواد دیجیتال معلم، نگرش او نسبت به ابزارهای جدید (نظیر سامانه های مدیریت یادگیری (LMS(، محتوای دیجیتال تعاملی، شبیه سازی ها، و اخیرا هوش مصنوعی آموزشی (AIEd((، و شیوه های طراحی آموزشی مبتنی بر فناوری، مستقیما بر میزان یادگیری و تعمیق درک دانش آموزان اثر می گذارد (Smith & Johnson, ۲۰۲۱(. چکیده حاضر تلاش می کند تا این رابطه چندوجهی را در بستر مدارس ابتدایی، متوسطه اول و دوم مورد واکاوی قرار دهد.یکی از مهم ترین محورهای بررسی، کاربست ابزارهایی نظیر پلتفرم های یادگیری الکترونیکی (E-learning( و مدل های ترکیبی (Blended Learning( است. این ابزارها این امکان را فراهم می آورند که فرآیند یاددهی از حالت خطی و متمرکز بر معلم خارج شده و به سمت مدل های دانش آموزمحور و شخصی سازی شده حرکت کند. به عنوان مثال، در استفاده از LMSها، معلمان می توانند تکالیف را به صورت کاملا تفکیک شده ارائه دهند و بازخورد فوری (Immediate Feedback( را مهیا سازند. این بازخورد سریع، طبق نظریه یادگیری اجتماعی، به شکل گیری انگیزه درونی و اصلاح سریع خطاهای یادگیری کمک شایانی می کند (Bandura, ۱۹۷۷/۲۰۱۸(.تاثیر فناوری ها بر پیشرفت تحصیلی ابعاد مختلفی دارد. در بعد شناختی، استفاده از محتوای چندرسانه ای و واقعیت مجازی/افزوده (VR/AR( می تواند مفاهیم انتزاعی و پیچیده علمی (به ویژه در دروس علوم و ریاضیات( را به تجربیات ملموس تبدیل کند، که این امر به افزایش عمق یادگیری و کاهش میزان فراموشی کمک می کند (Chen et al., ۲۰۲۰(. در بعد عاطفی و انگیزشی، استفاده از بازی وارسازی (Gamification( مبتنی بر فناوری، سطح درگیری دانش آموزان را به شدت افزایش داده و اضطراب آزمون را کاهش می دهد. نتایج مطالعات مروری نشان می دهد که مدارس دارای نرخ پذیرش بالای فناوری های نوآورانه، معمولا نرخ موفقیت تحصیلی بالاتری را در مقایسه با همتایان سنتی خود نشان می دهند، البته به شرطی که ادغام فناوری مبتنی بر شواهد و اهداف آموزشی باشد، نه صرفا استفاده نمایشی (Means & Clark, ۲۰۲۰(.با این حال، تمرکز صرف بر ابزار، کاستی بزرگی است. بخش عمده ای از پیشرفت تحصیلی به توانایی معلم در تلفیق موثر این ابزارها با چارچوب های نظری آموزش بستگی دارد. مدل هایی مانند TPACK (Technological Pedagogical Content Knowledge( تاکید دارند که دانش موثر معلم باید ترکیبی از دانش محتوایی، دانش آموزشی و دانش فناوری باشد (Mishra & Koehler, ۲۰۰۶(. اگر معلمی تنها بر جنبه فنی فناوری مسلط باشد اما نتواند آن را در بستر محتوای درسی ادغام کند، تاثیر آن بر پیشرفت تحصیلی ناچیز خواهد بود.در سال های اخیر، ورود هوش مصنوعی به حوزه آموزش، فرصت های جدیدی برای شخصی سازی در مقیاس وسیع فراهم آورده است. سامانه های هوشمند می توانند مسیرهای یادگیری منحصر به فردی را بر اساس عملکرد لحظه ای هر دانش آموز ایجاد کنند، نقاط ضعف را شناسایی نمایند و محتوای کمکی مناسب را پیشنهاد دهند. این سطح از تمایزبخشی (Differentiation( به لحاظ انسانی بسیار دشوار است و فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی این محدودیت را برطرف می سازند (Luckin et al., ۲۰۱۶(. تاثیر این سیستم ها بر کاهش شکاف عملکردی بین دانش آموزان قوی و ضعیف از جمله نتایج امیدبخش این حوزه است.در نهایت، این پژوهش با بررسی دقیق موانع ساختاری (مانند کمبود زیرساخت، پشتیبانی فنی ضعیف( و موانع فردی (مانند مقاومت معلمان، کمبود زمان برای آموزش حرفه ای(، قصد دارد چارچوبی جامع برای سیاست گذاران آموزشی ترسیم کند تا اطمینان حاصل شود که سرمایه گذاری های هنگفت در حوزه فناوری، مستقیما به ارتقاء ملموس و پایدار پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مدارس منجر شود. دستیابی به این هدف نیازمند تغییر نگرش از "فناوری برای فناوری" به "فناوری برای یادگیری عمیق و موثر" است.

کلیدواژه ها:

فناوری های آموزشی ، پیشرفت تحصیلی ، کاربست معلم ، هوش مصنوعی آموزشی ، یادگیری الکترونیکی ، سواد دیجیتال ، مدارس.