کنش های معلم در تولید امنیت شناختی در کلاس های مبتنی بر هوش مصنوعی

گسترش شتابان هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، کلاس درس را از فضایی مبتنی بر انتقال دانش به محیطی پیچیده، داده محور و چندلایه تبدیل کرده است؛ محیطی که در آن، فرایندهای دانستن یادگیرندگان بیش از هر زمان دیگری در معرض تهدیدهایی نظیر اقتدار کاذب پاسخ های ماشینی، سطحی سازی یادگیری و کاهش تلاش شناختی قرار دارند. در چنین شرایطی، مفهوم «امنیت شناختی» به عنوان یکی از دغدغه های نوپدید تعلیم وتربیت، اهمیت بنیادین می یابد. امنیت شناختی به معنای حفاظت آگاهانه از فرایندهای توجه، فهم، استدلال و قضاوت آموزشی در مواجهه با فناوری های هوشمند است؛ امری که تحقق آن، بیش از هر عامل دیگری، به کنش های حرفه ای معلم وابسته است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و از نوع توصیفی–تبیینی، به بررسی کنش های معلم در تولید امنیت شناختی در کلاس های مبتنی بر هوش مصنوعی پرداخته است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساخت یافته با معلمان دارای تجربه استفاده آموزشی از ابزارهای هوش مصنوعی و نیز یادداشت های میدانی آموزشی گردآوری شد. تحلیل داده ها با تاکید بر توصیف عمیق و تفسیر زمینه مند تجربه های آموزشی انجام گرفت.یافته های پژوهش نشان می دهد که امنیت شناختی در کلاس های هوش مصنوعی، نه نتیجه حذف یا کنترل صرف فناوری، بلکه حاصل مجموعه ای از کنش های هدفمند معلم است. این کنش ها شامل گفت وگوی صریح درباره ماهیت و محدودیت های هوش مصنوعی، طراحی تکالیف شواهدمحور و فرایندگرا، مدیریت آگاهانه توجه و بار شناختی، ارزشیابی مبتنی بر استدلال و منبع دهی، و شفافیت اخلاقی در استفاده از داده های یادگیرندگان می باشد. این پژوهش با برجسته سازی مفهوم امنیت شناختی، چارچوبی معلم محور برای مواجهه تربیتی با هوش مصنوعی ارائه می دهد و می تواند مبنایی برای بازنگری در برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان و سیاست گذاری آموزشی در عصر هوشمند باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت شناختی ، کنش های معلم ، هوش مصنوعی در آموزش ، تفکر نقاد ، کلاس درس هوشمند ، اخلاق آموزشی