کنش های آموزشی هوشمند معلم در عصر هوش مصنوعی با پیوند داده محوری و اقدام پژوهی تربیتی

تحولات شتابان هوش مصنوعی، آموزش رسمی را با دگرگونی های عمیق در فرایندهای یاددهی–یادگیری، ارزشیابی و تصمیم گیری آموزشی مواجه ساخته است. در این میان، نقش معلم به عنوان کنشگر اصلی تربیت، بیش از پیش اهمیت یافته و پرسش بنیادین این است که معلم چگونه می تواند در عصر هوش مصنوعی، ضمن بهره گیری از ظرفیت های داده محور، کنش های آموزشی خود را به صورت آگاهانه، اخلاق مدار و مبتنی بر بهبود مستمر بازطراحی کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین و توصیف کنش های آموزشی هوشمند معلم با تاکید بر پیوند داده محوری آموزشی و اقدام پژوهی تربیتی انجام شده است. این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از نظر رویکرد، توصیفی–تحلیلی است. میدان پژوهش، کلاس درس واقعی در نظام آموزش رسمی بوده و داده ها از طریق مشاهدات نظام مند کلاسی، یادداشت های تاملی معلم، شواهد آموزشی موجود و تحلیل اسنادی گردآوری شده اند. تحلیل داده ها مبتنی بر کدگذاری یا تحلیل مضمون نبوده، بلکه بر توصیف منظم کنش ها، تبیین تربیتی تغییرات و تحلیل عقلانی تصمیم های آموزشی استوار بوده است. یافته های پژوهش نشان داد که کنش های آموزشی هوشمند در عصر هوش مصنوعی، موجب تغییر ماهیت تصمیم گیری معلم از شهودی به داده بنیاد، ارتقای نقش معلم از مجری محتوا به طراح کنش های یادگیری هوشمند، افزایش شفافیت فرایند یادگیری برای دانش آموزان و تقویت پیوند اقدام پژوهی با عمل روزمره تدریس می شود. همچنین، نقش معلم به عنوان تنظیم گر اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در کلاس درس برجسته شد؛ نقشی که شامل حفاظت از حریم خصوصی، تضمین عدالت آموزشی و پیشگیری از وابستگی شناختی به ابزارهای هوشمند است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تحقق آموزش هوشمند، بیش از آن که وابسته به فناوری باشد، متکی بر منطق حرفه ای معلم داده فهم، اقدام پژوه و اخلاق مدار است. این پژوهش با ارائه تصویری کاربردی از کنش های آموزشی هوشمند، می تواند مبنایی برای توانمندسازی معلمان و سیاست گذاری آگاهانه در حوزه آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

کنش آموزشی هوشمند ، هوش مصنوعی در آموزش ، داده محوری آموزشی ، اقدام پژوهی تربیتی ، نقش معلم