سکوت شناختی در کلاس هوشمند و تصمیم های لحظه ای معلم

در سال های اخیر، گسترش کلاس های هوشمند و محیط های یادگیری مبتنی بر فناوری، الگوهای سنتی تعامل آموزشی را به طور بنیادین دگرگون کرده است. یکی از پدیده هایی که در این فضا بیش از گذشته قابل مشاهده و در عین حال پیچیده تر شده، «سکوت شناختی دانش آموزان» است؛ سکوتی که دیگر صرفا به منزله فقدان مشارکت کلامی تلقی نمی شود، بلکه می تواند نشانه ای از پردازش ذهنی، ابهام آموزشی، یا ادراک خطر هیجانی در موقعیت یادگیری باشد. پژوهش حاضر با تمرکز بر کلاس هوشمند، به بررسی چگونگی تفسیر این سکوت و نقش تصمیم های لحظه ای معلم در تبدیل آن به مانع یا فرصت یادگیری می پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و توصیفی–تبیینی انجام شده و داده ها از طریق مشاهده موقعیت های واقعی کلاس درس، یادداشت های میدانی معلم پژوه و گفت وگوهای تاملی با معلمان دارای تجربه تدریس در کلاس های هوشمند گردآوری شده است. تمرکز اصلی پژوهش بر توصیف عمیق موقعیت هایی بوده که معلم در مواجهه با سکوت دانش آموز، ناگزیر از تصمیم گیری سریع و موقعیتی است. تحلیل توصیفی داده ها نشان می دهد سکوت شناختی پدیده ای چندمعنایی و زمینه مند است و کیفیت مواجهه معلم با آن، نقشی تعیین کننده در شکل گیری یا تضعیف مشارکت شناختی دانش آموزان دارد. یافته ها حاکی از آن است که تفسیر شتاب زده سکوت به عنوان ضعف یا بی انگیزگی، اغلب به تصمیم هایی منجر می شود که امنیت روانی کلاس را تضعیف کرده و سکوت را تثبیت می کند. در مقابل، تصمیم های لحظه ای آگاهانه معلم—نظیر افزایش زمان مکث، تنوع بخشی به مسیرهای پاسخ دهی، و استفاده انعطاف پذیر از ابزارهای کلاس هوشمند—می تواند سکوت را به فضایی برای تفکر عمیق و یادگیری معنا دار تبدیل کند. بر این اساس، سکوت شناختی در کلاس هوشمند نه یک مسئله رفتاری دانش آموز، بلکه شاخصی از شایستگی حرفه ای معلم در خوانش موقعیت و تصمیم گیری آموزشی تلقی می شود. این پژوهش بر ضرورت بازتعریف نقش معلم به عنوان تصمیم گیرنده ای موقعیت محور و اخلاق مدار در محیط های یادگیری هوشمند تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سکوت شناختی ، کلاس هوشمند ، تصمیم های لحظه ای معلم ، تعامل آموزشی ، امنیت روانی ، یادگیری معنا دار