طراحی محیط های یادگیری پاسخگو: ارتباط پویای ابعاد فیزیکی مدرسه و کیفیت تجربه تحصیلی دانش آموزان

طراحی محیط های یادگیری پاسخگو به عنوان یک رویکرد پیشرو در حوزه معماری آموزشی، بر ایجاد فضاهایی تاکید دارد که بتوانند به صورت پویا با نیازهای شناختی، عاطفی و جسمی دانش آموزان تعامل داشته باشند. این مقاله مروری با هدف واکاوی نظام مند ارتباط چندبعدی بین ویژگی های فیزیکی مدارس و کیفیت تجربه تحصیلی یادگیرندگان انجام شده است. بر اساس یافته های پژوهش، محیط های یادگیری پاسخگو از طریق مولفه هایی چون انعطاف پذیری فضایی، تنوع محیطی، کیفیت هوای داخل، نورپردازی بهینه، کنترل صوتی و دسترسی به طبیعت، می توانند تاثیرات عمیقی بر شاخص های کلیدی تجربه تحصیلی شامل درگیری شناختی، انگیزش درونی، تعلق خاطر مدرسه ای، سلامت روانی و عملکرد تحصیلی بگذارند. این پژوهش نشان می دهد که طراحی محیطی غیرپاسخگو می تواند به افزایش خستگی ذهنی، کاهش تمرکز، اضطراب محیطی و بیگانگی تحصیلی منجر شود، در حالی که فضاهای پاسخگو با ایجاد حس عاملیت، امکان انتخاب و کنترل شخصی بر محیط یادگیری، زمینه را برای یادگیری عمیق تر و معنادارتر فراهم می کنند. مقاله حاضر با مرور سیستماتیک مطالعات بین رشته ای در حوزه های معماری، علوم تربیتی، روان شناسی محیط و عصب شناسی تربیتی، چارچوبی یکپارچه ارائه می دهد که در آن ابعاد فیزیکی مدرسه نه به عنوان پس زمینه ای ایستا، بلکه به عنوان یک «معلم سوم» فعال در فرآیند یادگیری مفهوم پردازی می شود. در نهایت، این مرور راهبردهای طراحی اثربخش و شاخص های ارزیابی محیط های یادگیری پاسخگو را پیشنهاد داده و بر ضرورت توجه به تنوع فرهنگی، اقتصادی و اقلیمی در بومی سازی این اصول تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری پاسخگو ، طراحی آموزشی ، معماری مدرسه ، تجربه تحصیلی ، کیفیت فضای آموزشی