رابطه خودکارآمدی ریاضی و انتخاب رشته ریاضی در دبیرستان

انتخاب رشته تحصیلی در دوره متوسطه یکی از تصمیمات سرنوشت ساز در مسیر تحصیلی و شغلی دانش آموزان است که تحت تاثیر عوامل شناختی، انگیزشی و محیطی شکل می گیرد. در میان این عوامل، باورهای خودکارآمدی به عنوان یکی از سازه های کلیدی نظریه شناختی-اجتماعی آلبرت بندورا، نقشی تعیین کننده در پیش بینی انتخاب های تحصیلی، به ویژه در حوزه های علوم و ریاضیات ایفا می کند. این مقاله با رویکردی تحلیلی و توصیفی، به بررسی رابطه مفهومی و نظری میان خودکارآمدی ریاضی و تمایل دانش آموزان به انتخاب رشته ریاضی فیزیک در دبیرستان می پردازد و نشان می دهد که چگونه ادراک دانش آموزان از توانایی های ریاضی خود، مسیر شغلی و تحصیلی آینده آن ها را هموار می کند یا مسدود می سازد. در این پژوهش، با مرور نظام مند ادبیات و نظریه های مرتبط، مکانیسم های روان شناختی که میان تجارب قبلی موفقیت یا شکست در ریاضیات و شکل گیری باورهای خودکارآمدی وجود دارد، تبیین می گردد. تحلیل ها حاکی از آن است که خودکارآمدی ریاضی تنها یک باور درونی نیست، بلکه بازتابی از تعامل پیچیده میان ویژگی های فردی، تاثیرات اجتماعی و زمینه های فرهنگی است. این سازه انگیزشی با اهداف شغلی، تلاش تحصیلی و پایداری در برابر چالش های ریاضی پیوند مستقیم دارد و به عنوان یک پیش بین قوی برای گرایش دانش آموزان به رشته های دارای محتوای ریاضی عمل می کند. نتایج این مطالعه نظری نشان می دهد که تقویت باورهای خودکارآمدی ریاضی، از طریق ایجاد فرصت های تجربه موفقیت، مشاهده الگوهای همتا و تغییر گفتارهای درونی منفی، می تواند راهبردی موثر برای هدایت دانش آموزان به سمت رشته های ریاضی و فنی باشد. در نهایت، این مقاله بر لزوم توجه برنامه ریزان آموزشی و مشاوران تحصیلی به ابعاد شناختی و انگیزشی انتخاب رشته تاکید می ورزد و چارچوبی برای درک عمیق تر این فرآیند ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی ریاضی ، انتخاب رشته تحصیلی ، دبیرستان ، نظریه شناختی-اجتماعی.