روش های تشخیص دانش آموزان با مشکلات یادگیری

مشکلات یادگیری از شایع ترین چالش های نظام های آموزشی محسوب می شوند که به عدم موفقیت تحصیلی متناسب با سطح هوش و سن دانش آموز منجر می گردند. تشخیص به موقع و دقیق این مشکلات، گام بنیادین در طراحی و اجرای مداخلات آموزشی و توانبخشی موثر است. این مقاله با هدف شناسایی، تحلیل و دسته بندی روش ها و ابزارهای تشخیصی رایج برای دانش آموزان با مشکلات یادگیری در بافت آموزشی ایران نگاشته شده است. روش تحقیق حاضر از نوع مروری نظام مند است که با جستجوی هدفمند در پایگاه های اطلاعاتی علمی داخلی همچون SID، Magiran، Noormags و Civilica طی بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ انجام پذیرفت. یافته های تحقیق بیانگر آن است که روش های تشخیص در ایران به طور عمده در سه حوزه طبقه بندی می شوند: روش های مبتنی بر آزمون های رسمی و استاندارد شده، روش های مبتنی بر مشاهده و گزارش معلم و والدین، و روش های مبتنی بر ارزیابی های مبتنی بر عملکرد و کارآمدی تحصیلی. آزمون های استانداردی مانند آزمون تشخیصی ریاضیات، آزمون تشخیصی خواندن و نوشتن، و مقیاس های هوشی وکسلر در کنار پرسشنامه های محقق ساخته یا بومی سازی شده مانند پرسشنامه تشخیص مشکلات یادگیری، از پرکاربردترین ابزارها هستند. با این حال، چالش هایی نظیر کمبود ابزارهای بومی استاندارد برای تمامی حوزه های یادگیری، ناهماهنگی در فرآیندهای تشخیص میان مدرسه، مراکز مشاوره و خانواده، و تاکید بیش از حد بر بعد شناختی و غفلت از ابعاد هیجانی و اجتماعی در فرآیند تشخیص مشاهده می شود. نتیجه گیری کلی حاکی از ضرورت توسعه و اعتباربخشی ابزارهای بومی جامع نگر، تدوین پروتکل های تشخیصی یکپارچه و چندرشته ای، و آموزش تخصصی نیروهای تشخیص دهنده در کشور است. ادغام داده های حاصل از چندین روش و منبع اطلاعاتی می تواند به افزایش دقت تشخیص و در نتیجه، ارائه خدمات آموزشی ویژه مناسب تر بینجامد.

کلیدواژه ها:

مشکلات یادگیری ، تشخیص ، آزمون های استاندارد ، مشاهده ، ارزیابی تحصیلی ، دانش آموزان ، ایران.