پرورش مهارت انعطاف پذیری در دانش آموزان ابتدایی

انعطاف پذیری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی کارکردهای اجرایی مغز و مهارت های نرم، نقشی حیاتی در سازگاری دانش آموزان با تغییرات محیطی و چالش های تحصیلی ایفا می کند. هدف از پژوهش حاضر، بررسی شیوه های پرورش مهارت انعطاف پذیری (شناختی و رفتاری) در دانش آموزان مقطع ابتدایی است. روش پژوهش در این مطالعه، توصیفی از نوع مروری کتابخانه ای بوده که با فیش برداری دقیق از پایگاه های اطلاعاتی معتبر علمی (مانند SID, Magiran برای منابع فارسی و Google Scholar, ScienceDirect, PubMed برای منابع انگلیسی) انجام شده است. در مجموع، بیش از ۱۰۰ مقاله و کتاب مرتبط مورد بررسی قرار گرفت که از این میان، ۲۵ مورد به طور مستقیم و با کیفیت بالا مورد استناد قرار گرفتند. یافته ها به وضوح نشان می دهند که انعطاف پذیری نه تنها یک توانایی ذاتی غیرقابل تغییر نیست، بلکه مهارتی کاملا آموختنی و قابل توسعه است که از طریق راهبردهای آموزشی و روان شناختی متعدد قابل ارتقا است. این راهبردها شامل آموزش ذهن آگاهی، بازی وارسازی (Gamification)، یادگیری مبتنی بر حل مسئله، آموزش فراشناخت، و اصلاح الگوهای تعاملی معلم-شاگرد و همسالان می شوند. نتایج حاصل از این مرور جامع، بیانگر آن است که تقویت این مهارت در دوران ابتدایی منجر به کاهش معنادار اضطراب تحصیلی، بهبود عملکرد کلی درسی و شناختی، افزایش تاب آوری در برابر شکست های آموزشی و چالش های زندگی، و همچنین ارتقاء مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی می شود. در نهایت، با توجه به اهمیت استراتژیک این مهارت برای آینده کودکان، پیشنهاداتی کاربردی و مبسوط برای معلمان، مدیران مدارس، برنامه ریزان درسی و دست اندرکاران نظام تعلیم و تربیت ارائه شده است تا بتوانند بستر لازم برای پرورش این مهارت حیاتی را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

انعطاف پذیری شناختی ، انعطاف پذیری رفتاری ، دانش آموزان ابتدایی ، کارکردهای اجرایی ، راهبردهای آموزشی ، تاب آوری ، ذهن آگاهی