نقش تعامل مثبت معلم-دانش آموز در کاهش افت تحصیلی

افت تحصیلی، به عنوان یکی از پیچیده ترین و نگران کننده ترین پدیده های نظام های آموزشی، فرآیندی چندبعدی است که کاهش مستمر و معنادار در عملکرد تحصیلی و انگیزش یادگیری دانش آموز را در پی دارد. این مقاله با هدف تحلیل نقش محوری و حیاتی تعامل مثبت معلم-دانش آموز به عنوان یک عامل بازدارنده و کاهنده قوی در برابر افت تحصیلی نگاشته شده است. با استفاده از روش تحلیلی-مروری و با اتکا به مبانی روانشناسی تربیتی و جامعه شناسی آموزش، این پژوهش نشان می دهد که تعامل مثبت—که بر پایه احترام متقابل، اعتماد، مراقبت، انتظارات بالا و پشتیبانی عاطفی-تحصیلی بنا شده است—مستقیما بر متغیرهای میانجی کلیدی موثر بر افت تحصیلی، از جمله خودپنداره تحصیلی، تعلق مدرسه ای، انگیزش درونی، تاب آوری آموزشی و درگیری شناختی تاثیر می گذارد. یافته ها حاکی از آن است که رابطه گرم و پاسخگو میان معلم و دانش آموز، نه تنها یک «پشتوانه عاطفی» در برابر فشارهای تحصیلی و روانی-اجتماعی فراهم می آورد، بلکه با ایجاد محیطی امن برای خطرپذیری فکری، شکل دهی به هویت دانش آموزی مثبت، و ارائه بازخورد سازنده و شخصی، مسیر مستقیم تاثیر بر پیامدهای یادگیری را نیز تسهیل می کند. با وجود این، موانعی همچون تراکم بالای کلاسی، فشار برنامه درسی، عدم آموزش مهارت های ارتباطی و تعاملی به معلمان، و تفاوت های فرهنگی می توانند شکل گیری و تداوم این تعاملات مثبت را مختل کنند. در نتیجه، برنامه ریزی برای کاهش افت تحصیلی نمی تواند صرفا بر مداخلات آموزشی و درسی متمرکز باشد، بلکه باید سرمایه گذاری بر کیفیت روابط انسانی در کلاس درس را به عنوان یک راهبرد بنیادین در اولویت قرار دهد.

کلیدواژه ها:

تعامل مثبت معلم-دانش آموز ، افت تحصیلی ، تعلق مدرسه ای ، خودپنداره تحصیلی ، انگیزش درونی ، پشتیبانی عاطفی ، محیط یادگیری امن ، کیفیت رابطه