توانمندی های اجرایی و راهکارهای حمایتی در اختلالات یادگیری: بررسی پژوهش های اخیر

اختلالات یادگیری خاص (SLD) به گروهی از ناتوانی های عصبی-تحولی اشاره دارد که با مشکلات پایدار و قابل توجه در مهارت های تحصیلی اساسی مانند خواندن (نارساخوانی)، نوشتن (نارسانویسی) و ریاضیات (نارسایی حساب) مشخص می شوند. در دهه های اخیر، پژوهش ها به طور فزاینده ای بر نقش محوری توانمندی های اجرایی به عنوان زیربنای شناختی این اختلالات و همچنین بر ضرورت طراحی راهکارهای حمایتی هدفمند برای جبران چالش ها و تقویت نقاط قوت دانش آموزان تاکید کرده اند. توانمندی های اجرایی، مجموعه ای از فرآیندهای شناختی سطح بالا (مانند حافظه کاری، انعطاف پذیری شناختی، بازداری، برنامه ریزی و خودنظم دهی) هستند که مدیریت هدفمند رفتار را امکان پذیر می سازند. این مقاله مروری، با هدف تحلیل و ترکیب یافته های پژوهش های اخیر در دو حوزه مذکور نگاشته شده است. در بخش نخست، شواهد مربوط به الگوهای نقص در توانمندی های اجرایی در انواع مختلف اختلالات یادگیری مرور و تحلیل می شود و نشان داده می شود که چگونه این نقائص می توانند به دشواری های خاص تحصیلی (مانند درک متن، سازماندهی نوشتار یا حل مسائل چندمرحله ای ریاضی) منجر گردند. در بخش دوم، راهکارهای حمایتی مبتنی بر شواهد در سه سطح مورد بررسی قرار می گیرند: الف) مداخلات مستقیم برای تقویت توانمندی های اجرایی (مانند آموزش حافظه کاری یا برنامه های آموزش شناختی-فراشناختی)، ب) تطابق ها و اصلاحات محیطی و آموزشی (مانند شکستن تکالیف به مراحل کوچک، استفاده از راهنماهای بصری، فناوری کمکی و ارائه بازخورد فوری)، و ج) راهکارهای حمایتی کلاس-محور و مدرسه-محور (مانند طراحی آموزشی جهانی، آموزش معلمان و ایجاد محیطی ساختاریافته و قابل پیش بینی). این مرور نشان می دهد که رویکردی ترکیبی و چندسطحی که هم به تقویت کارکردهای عصبی-شناختی زیربنایی بپردازد و هم محیط یادگیری را اصلاح کند، موثرترین راه برای حمایت از دانش آموزان با اختلالات یادگیری است. در نهایت، بر ضرورت تشخیص زودهنگام، مداخله فردی شده و همکاری بین رشته ای متخصصان، معلمان و خانواده ها تاکید می گردد.

کلیدواژه ها:

اختلالات یادگیری خاص (SLD) ، توانمندی های اجرایی ، نقص حافظه کاری ، مداخلات شناختی