رابطه سبک های ارتباطی معلم با سطوح مشارکت تحصیلی دانش آموزان: مروری نظام مند بر چارچوب های نظری و یافته های پژوهشی

ارتباط معلم با دانش آموزان به عنوان یکی از موثرترین عوامل در کیفیت محیط یادگیری و پیامدهای تحصیلی شناخته می شود. سبک های ارتباطی معلم که از الگوهای کلامی و غیرکلامی، تن صدا، زبان بدن و نحوه تعامل وی سرچشمه می گیرند، تاثیر عمیقی بر سطح و نوع مشارکت دانش آموزان در فرآیند یادگیری می گذارد. مشارکت تحصیلی دانش آموزان نیز سازه ای چندبعدی است که شامل مولفه های رفتاری (مانند حضور فعال در بحث و انجام تکالیف)، شناختی (مانند به کارگیری راهبردهای یادگیری عمیق) و عاطفی (مانند احساس تعلق و علاقه به کلاس) می شود. این مقاله با هدف انجام مروری نظام مند بر پژوهش های مرتبط با رابطه بین سبک های ارتباطی معلم و سطوح مشارکت تحصیلی دانش آموزان و نیز بررسی چارچوب های نظری این حوزه نگاشته شده است. در این راستا، ابتدا مهم ترین الگوهای نظری سبک های ارتباطی معلم (مانند الگوی اقتدارگرا، دموکراتیک، اجتنابی و نیز الگوهای مبتنی بر تئوری تعیین کنندگی خود و ارتباطات کلاسی) معرفی و تبیین می شوند. سپس، با استفاده از روش مرور نظام مند، پژوهش های معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی مشخصی گردآوری، ارزیابی و تحلیل می شوند تا الگوهای همخوان و ناهمخوان در یافته ها استخراج گردد. یافته های مرور حاضر نشان می دهد که سبک های ارتباطی حمایت گر، پاسخگو، دموکراتیک و احترام آمیز که در آن معلم به گرمی با دانش آموزان ارتباط برقرار می کند، به نظرات آنان گوش می دهد و فضایی غیرتهدیدآمیز ایجاد می نماید، به طور معناداری با سطوح بالاتر مشارکت رفتاری، شناختی و عاطفی دانش آموزان همراه است. در مقابل، سبک های ارتباطی سلطه گر، انتقادی، منفعل یا غیرقابل پیش بینی معلم می تواند منجر به کاهش مشارکت، افزایش بی توجهی و ایجاد احساس بیگانگی تحصیلی شود. همچنین، عوامل واسطه ای و تعدیل گری مانند سن دانش آموزان، زمینه فرهنگی و ویژگی های فردی معلم در این رابطه مورد بحث قرار می گیرند. در نهایت، بر اساس ترکیب یافته ها، راهکارهایی برای آموزش و ارتقای سبک های ارتباطی موثر به معلمان و نیز جهت دهی به پژوهش های آتی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

ک ارتباطی معلم ، مشارکت تحصیلی دانش آموزان ، تعامل کلاسی ، مرور نظام مند ، محیط یادگیری