بررسی الگوهای نوین مدیریت مدرسه محور

این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی و با استفاده از روش اسنادی-کتابخانه ای به بررسی نظام مند الگوهای نوین مدیریت مدرسه محور در عصر تحولات پرشتاب آموزشی می پردازد و با واکاوی عمیق مفاهیم، اصول، سازوکارها و پیامدهای این الگوها، چارچوبی مفهومی برای درک تحولات جاری در عرصه مدیریت آموزشی ارائه می نماید. مدیریت مدرسه محور به عنوان پارادایمی نوین در ادبیات رهبری آموزشی، بر انتقال اختیارات، مسئولیت ها و منابع تصمیم گیری از سطوح مرکزی و میانی به سطح مدرسه تاکید داشته و با تمرکز بر خودگردانی نسبی مدارس، مشارکت فعال ذینفعان آموزشی و پاسخگویی به نیازهای محلی، در صدد ارتقای کیفیت آموزشی و بهبود پیامدهای یادگیری است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که الگوهای نوین مدیریت مدرسه محور در قالب های مختلفی همچون مدیریت مبتنی بر مدرسه، رهبری توزیع شده، حکمرانی مشارکتی، مدیریت مبتنی بر شواهد و رهبری تحول آفرین ظاهر شده اند که هر یک با تاکید بر ابعاد خاصی از خودگردانی، ظرفیت سازی و پاسخگویی، رویکردی منسجم به بهبود مستمر کیفیت آموزشی ارائه می دهند. این مقاله با شناسایی چالش های اساسی اجرای الگوهای مدرسه محور - شامل مقاومت ساختاری در سطوح میانی، کمبود ظرفیت مدیریتی در مدارس، نارسایی های قانونی و مقرراتی، محدودیت منابع مالی و مادی، و ضعف فرهنگ مشارکتی - راهکارهای جامعی را در سه سطح خرد (مدرسه)، میانی (منطقه/استان) و کلان (ملی) ارائه می دهد که بر محوریت توانمندسازی مدیران و معلمان، بازطراحی نظام های پشتیبانی، تقویت حکمرانی مشارکتی، توسعه نظام های اطلاعاتی و ارزیابی، و نهادینه سازی فرهنگ سازمانی یادگیرنده تاکید دارند. در نهایت، این پژوهش بر این نکته تاکید می ورزد که موفقیت الگوهای مدیریت مدرسه محور مستلزم تحولی پارادایمی در نگرش به مدیریت آموزشی، گذار از کنترل متمرکز به اعتماد غیرمتمرکز، و ایجاد تعادلی پویا بین خودگردانی مدارس و پاسخگویی نظام مند است.

کلیدواژه ها:

مدیریت مدرسه محور ، خودگردانی آموزشی ، رهبری توزیع شده ، حکمرانی مشارکتی ، توانمندسازی مدرسه ، پاسخگویی آموزشی ، ظرفیت سازی مدیریتی ، تحول پارادایمی