تفاوت های فردی در سبک های یادگیری: افسانه یا واقعیت؟ نگاهی مبتنی بر شواهد علوم شناختی.

این مقاله به بررسی انتقادی و عمیق یکی از پرطرفدارترین و در عین حال بحث برانگیزترین مفاهیم در حوزه آموزش—یعنی «تفاوت های فردی در سبک های یادگیری»—از منظر شواهد مستحکم علوم شناختی می پردازد. با استناد به حجم انبوهی از پژوهش های تجربی، فراتحلیل ها و مرورهای نظام مند، این مقاله نشان می دهد که باور عمومی به وجود «سبک های ترجیحی یادگیری» (مانند دیداری، شنیداری، جنبشی و خواندنی-نوشتاری) که تعیین کننده بهینه ترین روش آموزش برای هر فرد هستند، فاقد پشتوانه علمی معتبر است و در حقیقت نوعی «افسانه تربیتی» به شمار می رود. این استدلال با واکاوی سه ادعای اصلی مدل های سبک یادگیری—یعنی تفکیک پذیری سبک ها، پایداری آن ها در موقعیت های مختلف و اثربخشی آموزش همسو با سبک—صورت می گیرد. مقاله تاکید می کند که شواهد علوم شناختی نه تنها وجود چنین سبک های متمایز و موثری را تایید نمی کند، بلکه نشان می دهد یادگیری موثر و عمیق، همواره متکی بر درگیرسازی چندحسی مغز، رمزگذاری غنی اطلاعات و تمرین و تکرار هدفمند است، نه محدود کردن ورودی به یک کانال خاص. با این حال، مقاله با دقت تفاوت میان «افسانه سبک های یادگیری» و «واقعیت تفاوت های فردی» را ترسیم می کند و بر وجود تفاوت های مهم و معنادار در عواملی چون دانش پیشین، سطح علاقه، توانایی های شناختی خاص (مانون کارکردهای اجرایی)، سرعت پردازش و خودتنظیمی تاکید می ورزد که به راستی بر یادگیری تاثیر می گذارند. مقاله در ادامه، خطرات پیامدهای عملی پذیرش بی چون وچرای افسانه سبک های یادگیری، از جمله اتلاف منابع آموزشی، ایجاد باورهای محدودکننده در دانش آموزان و غفلت از روش های مبتنی بر شواهد را برمی شمارد و در مقابل، راهکارهایی مبتنی بر یادگیری چندحسی، تمرین توزیع شده، ارزیابی سازگار با محتوا و طراحی آموزشی جهانی ارائه می دهد. نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که تحول در آموزش نه در گرو جستجوی سبک های افسانه ای، که در پرورش انعطاف پذیری شناختی و به کارگیری اصول یادگیری اثبات شده برای همه فراگیران است.

کلیدواژه ها:

سبک های یادگیری ، افسانه تربیتی ، علوم شناختی ، تفاوت های فردی ، یادگیری چندحسی ، اثربخشی آموزشی ، فراتحلیل ، مدل VARK ، رمزگذاری غنی ، طراحی آموزشی جهانی