تاثیر هوش مصنوعی برای تفکر خلاق دانش آموزان

در عصر حاضر، ظهور و گسترش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی تاثیرات عمیقی بر تمامی عرصه های زندگی، از جمله آموزش و پرورش، داشته است. یکی از مهم ترین و در عین حال بحث برانگیزترین حوزه های تاثیرپذیر، پرورش تفکر خلاق در دانش آموزان است. تفکر خلاق به عنوان یک مهارت حیاتی قرن بیست ویکم، قابلیت تولید ایده های نو، اصیل و ارزشمند و یافتن راه حل های غیرمعمول برای مسائل پیچیده را دربرمی گیرد. با ورود ابزارهای هوش مصنوعی همچون چت بات های تولیدکننده متن (مانند ChatGPT)، پلتفرم های تولید تصویر و موسیقی، سیستم های آموزشی تطبیقی و محیط های یادگیری هوشمند به عرصه تعلیم و تربیت، این پرسش اساسی مطرح می شود که این فناوری ها چه تاثیری بر توانایی خلاقانه نسل آینده خواهند گذاشت؟ این مقاله مروری با هدف بررسی جامع، نظام مند و تحلیلی تاثیرات چندوجهی و بالقوه متناقض هوش مصنوعی بر تفکر خلاق دانش آموزان تدوین شده است. در این راستا، با مرور و تحلیل انتقادی ادبیات گسترده پژوهشی، نظری و تجربی در حوزه های آموزش، روان شناسی شناختی، علوم کامپیوتر و فلسفه فناوری، به واکاوی دو سوی احتمالی این تاثیر می پردازیم: از یک سو، فرصت های بی بدیلی که هوش مصنوعی برای تقویت، غنی سازی و دموکراتیک سازی خلاقیت فراهم می آورد، همچون دسترسی نامحدود به ایده پردازی و بارش فکری، شخصی سازی عمیق مسیرهای یادگیری خلاق، ارائه بازخورد فوری و سازنده، شبیه سازی موقعیت های پیچیده برای حل مسئله، و کاهش بارهای شناختی تکراری تا ذهن بر جنبه های نوآورانه متمرکز شود. از سوی دیگر، تهدیدها و چالش های جدی که ممکن است مهارت های تفکر خلاق را تضعیف یا مخدوش کند، از قبیل ایجاد وابستگی شناختی و تضعیف مهارت های پایه ای تفکر، کاهش تاب آوری در مواجهه با بن بست های فکری، همگن سازی خروجی های خلاقانه تحت تاثیر الگوهای داده ای آموزش دیده، ترویج سطحی نگری و کاهش عمق پردازش، و ایجاد چالش های اخلاقی در سرقت ادبی و تقلب.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تفکر خلاق ، دانش آموزان ، آموزش و پرورش ، فناوری آموزشی