بررسی تاثیر محیط های یادگیری غیررسمی در شکل گیری رفتارهای اخلاق مدارانه دانش آموزان

در نظام های آموزشی امروز که تربیت شهروندان اخلاق مدار به یکی از اهداف اساسی تبدیل شده، نقش محیط های یادگیری غیررسمی در کنار آموزش های رسمی بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. این پژوهش به بررسی تاثیر فعالیت های غیررسمی و خودانگیخته دانش آموزان در فضاهای یادگیری خارج از کلاس درس بر رشد ارزش های اخلاقی و رفتارهای مسئولانه اجتماعی می پردازد. با وجود تاکید نظام های آموزشی بر آموزش رسمی اخلاق، مشاهده می شود که بسیاری از یادگیری های اخلاقی به صورت غیررسمی و در تعاملات روزمره دانش آموزان در محیط مدرسه شکل می گیرد. مطالعات نشان می دهد که فضاهایی مانند حیاط مدرسه، فعالیت های فوق برنامه، گروه های دانش آموزی و تعامل با همسالان، بستری طبیعی برای تمرین و درونی سازی ارزش های اخلاقی مانند مسئولیت پذیری، احترام متقابل و همدلی فراهم می کنند. پژوهش های متعدد حاکی از آن است که دانش آموزانی که فرصت بیشتری برای مشارکت در فعالیت های غیررسمی دارند، در مقایسه با دیگران، رفتارهای اخلاق مدارانه پایدارتری از خود نشان می دهند. با این حال، بسیاری از مدارس به دلیل تمرکز بر برنامه های درسی رسمی و محدودیت های زمانی، از ظرفیت های یادگیری غیررسمی غافل مانده اند. این مطالعه با ارائه چارچوبی جامع که شامل شناخت فرصت های یادگیری غیررسمی در محیط مدرسه، طراحی فضاهای تعاملی موثر و هدایت هوشمندانه فعالیت های خودجوش دانش آموزان است، راهکارهایی عملی برای بهره برداری از این ظرفیت ها ارائه می دهد. تجربه اجرای این چارچوب در ۱۵ مدرسه نشان داده که با ایجاد تعادل بین آموزش رسمی و غیررسمی می توان به رشد همه جانبه اخلاقی دانش آموزان کمک کرد و رفتارهای مسئولانه اجتماعی را در آنان نهادینه نمود. نتایج حاکی از کاهش ۴۰ درصدی رفتارهای نامناسب و افزایش ۳۵ درصدی مشارکت های داوطلبانه دانش آموزان در فعالیت های گروهی است. این یافته ها می تواند به مربیان و مدیران آموزشی در طراحی محیط های یادگیری جامع نگر و اخلاق محور کمک کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری غیررسمی ، تربیت اخلاقی ، رفتار مسئولانه اجتماعی ، محیط مدرسه ، فعالیت های فوق برنامه