تعبیر واژه عفاف در میان دانش آموزان دبستانی

پژوهشی توصیفی–تحلیلی به منظور تحلیل برداشت ها و فهم واژه «عفاف» در میان دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. هدف از این مطالعه، تبیین معانی رایج واژه عفاف، فاکتورهای موثر در درک کودکانه از این مفهوم و پیامدهای آموزشی آن برای مدرسه و خانواده است. روش پژوهش ترکیبی از ابزارهای کمی و کیفی بود؛ جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر و پسر پایه های اول تا ششم ابتدایی در مدارس دولتی و غیردولتی شهر تهران با دامنه سنی تقریبی ۷ تا ۱۲ سال بود. برای گردآوری داده ها از پرسش نامه ای ساخت یافته با سوالات چندگزینه ای و مقیاس ارزیابی درک مفاهیم اخلاقی، مصاحبه نیمه ساختار یافته با معلمان و والدین، و نقاشی کودکانه استفاده شد تا ابعاد شهودی و نمادین واژه عفاف را بسنجیم. یافته های کلیدی نشان می دهد که برداشت غالب دانش آموزان از عفاف با تابوهای اجتماعی و نسبتا شخصی سازی شده گره خورده است و درک مفهوم با عوامل سنی، جنسیت، خانواده، و سطح آموزش والدین تفاوت معنی دار دارد. تفاوت های سنی نشان می دهد که درک واژه با افزایش سن به سوی مفاهیم اخلاقی وسیع تر و صریح تر متمایل می شود. از سوی دیگر، تفاوت های جنسیتی در برخی متغیرها مشهود است، به خصوص در نمودهای نقاشی و توضیحات شفاهی. این پژوهش با بحث و تطبیق نتایج با مبانی نظری، پیشنهادهایی را برای تربیت معنایی و تربیت آگاهانه عفاف در مدرسه و خانواده ارائه می دهد تا به تقویت درک سالم و جامع از این مفهوم کمک کند. نتیجه گیری نشان می دهد که نیازمند طراحی برنامه های آموزشی همسو با رشد شناختی کودکان و با رویکردی فرهنگی است تا از طریق آموزش مبتنی بر تجربه های عملی، گفتگوهای باز و نقاشی های هدایت شده، مفهوم عفاف به طور سازگار و منطبق با ارزش های اسلامی–ایرانی منتقل شود.

کلیدواژه ها:

عفاف ، تربیت اخلاقی کودک ، رشد روان ، شناسی کودک