تاثیر هوش هیجانی معلمان بر پیشرفت تحصیلی و انگیزش یادگیری دانش آموزان

در دهه های اخیر، پژوهش های علمی بر نقش هوش هیجانی به عنوان یکی از عوامل تعیین کننده در موفقیت آموزشی تاکید فزاینده ای داشته اند. معلمان به عنوان محوری ترین عوامل در فرآیند یاددهی-یادگیری، نه تنها به دانش علمی و مهارت های تدریس نیاز دارند، بلکه توانایی شناسایی، درک و مدیریت هیجانات خود و دانش آموزان نیز در کیفیت تعاملات آموزشی نقشی بنیادین ایفا می کند. هوش هیجانی معلمان شامل ابعاد خودآگاهی هیجانی، خودتنظیمی، انگیزش درونی، همدلی و مهارت های اجتماعی است که هرکدام می تواند بر جنبه های مختلف فرآیند آموزش تاثیرگذار باشد. این مطالعه با رویکردی توصیفی-تحلیلی و مروری جامع بر ادبیات پژوهشی موجود، به بررسی تاثیر هوش هیجانی معلمان بر دو متغیر محوری پیشرفت تحصیلی و انگیزش یادگیری دانش آموزان پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که معلمانی که از سطح بالاتری از هوش هیجانی برخوردارند، قادرند فضای کلاسی مثبت تری ایجاد کنند، ارتباطات موثرتری با دانش آموزان برقرار سازند و به طور معناداری بر عملکرد تحصیلی و انگیزه یادگیری آن ها تاثیر بگذارند. تحلیل های آماری حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنادار بین مولفه های هوش هیجانی معلمان و شاخص های پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. معلمان با هوش هیجانی بالا می توانند با مدیریت بهتر هیجانات منفی در کلاس، ایجاد حس امنیت روانی، ارائه بازخوردهای سازنده و ایجاد انگیزه در دانش آموزان، زمینه ساز بهبود عملکرد تحصیلی شوند. همچنین، همدلی و مهارت های اجتماعی معلمان در تقویت انگیزش درونی و حفظ علاقه دانش آموزان به یادگیری نقش مهمی دارد. پژوهش حاضر همچنین به ابعاد کاربردی این یافته ها در نظام آموزشی ایران پرداخته و ضرورت توجه به آموزش و ارتقای هوش هیجانی معلمان در دوره های پیش ضمن خدمت را مورد تاکید قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که سرمایه گذاری در توسعه هوش هیجانی معلمان می تواند به عنوان یک راهبرد موثر برای بهبود کیفیت آموزش و افزایش بهره وری نظام تعلیم و تربیت در نظر گرفته شود. محدودیت های این پژوهش شامل عدم دسترسی به داده های طولی و تمرکز بر مطالعات کمی است که پژوهش های آینده می توانند با رویکردهای کیفی و ترکیبی این خلاها را پر کنند.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، معلمان ، پیشرفت تحصیلی ، انگیزش یادگیری ، مهارت های اجتماعی ، همدلی ، خودآگاهی هیجانی