اثربخشی آموزش خودتنظیمی تحصیلی مبتنی بر یادگیری فعال بر کاهش اضطراب امتحان دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بنیادین بررسی رابطه معنادار و تاثیرگذاری مولفه های کلیدی خودتنظیمی تحصیلی (Self-Regulated Learning – SRL) بر ارتقاء و بهبود عملکرد تحصیلی دانشجویان در محیط آموزش عالی انجام پذیرفته است. خودتنظیمی تحصیلی به عنوان یک سازه روانشناختی-تربیتی چندوجهی، فرآیندی فعال، هدفمند و سازنده تعریف می شود که طی آن یادگیرندگان به صورت مستقل، اهداف آموزشی مشخصی را برای خود تنظیم و تدوین می نمایند، در طول فرآیند یادگیری، راهبردها و شیوه های یادگیری خود (شامل راهبردهای شناختی، فراشناختی و راهبردهای مدیریتی) را به صورت فعالانه نظارت و مدیریت می کنند و در نهایت، نتایج حاصله را مورد ارزیابی قرار داده و متناسب با آن، راهبردهای خود را تنظیم می نمایند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-کیفی و با استفاده از روش گردآوری داده های کیفی، به مصاحبه های نیمه ساختارمند با گروهی از دانشجویان منتخب از رشته ها و سطوح تحصیلی مختلف پرداخته و تحلیل داده ها از طریق روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است. یافته های حاصل از تجزیه و تحلیل مصاحبه ها به صورت قاطع نشان داد که مولفه های اصلی خودتنظیمی، به ویژه مراحل برنامه ریزی و هدف گذاری اولیه، نظارت مستمر و ارزیابی خودانگیخته، و تنظیم هیجانی موثر در مواجهه با چالش ها، نقش محوری و تعیین کننده ای در موفقیت و دستیابی به عملکرد تحصیلی مطلوب دارند. دانشجویانی که در سطوح بالاتری از خودتنظیمی قرار داشتند، به طور آشکار از راهبردهای شناختی پیچیده تر (مانند بسط دادن و سازماندهی) و راهبردهای فراشناختی موثرتری (مانند خودآزمایی مکرر) بهره می بردند. علاوه بر این، این افراد در مواجهه با موانع یادگیری، شکست ها و فشارهای ناشی از آزمون ها (مانند اضطراب امتحان)، انعطاف پذیری شناختی و هیجانی به مراتب بیشتری از خود نشان دادند. نتایج کلی این مطالعه قویا بر لزوم طراحی و اجرای مداخلات آموزشی هدفمند و نظام مند در محیط های آموزش عالی تاکید دارد که مستقیما بر تقویت مهارت های خودتنظیمی، مدیریت منابع شخصی، و توسعه راهبردهای مقابله ای موثر در دانشجویان متمرکز باشند.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، راهبردهای یادگیری ، نظارت فراشناختی ، محیط آموزش عالی.