تاثیر کیفیت تعامل آموزشی بر کاهش نرخ ترک تحصیل دانش آموزان

بررسی عوامل موثر بر ترک تحصیل، پژوهشگران را به سوی طیف وسیعی از متغیرهای فردی، خانوادگی و اجتماعی رهنمون ساخته است؛ اما در میان این عوامل، نقش محیط آموزشی و کیفیت تجربه ای که دانش آموز در مدرسه کسب می کند، نقشی محوری و تعیین کننده است. کیفیت تعامل آموزشی به طور کلی به ماهیت و عمق ارتباطات و تبادلاتی اشاره دارد که بین سه ضلع اصلی مثلث یادگیری، یعنی دانش آموز، معلم و محتوا، و نیز میان خود دانش آموزان شکل می گیرد. این تعاملات می توانند در اشکال مختلفی مانند کیفیت ارتباط عاطفی و حرفه ای معلم با دانش آموز، میزان حمایت تحصیلی و روان شناختی ارائه شده، غنای گفت وگوهای کلاسی، امکان مشارکت فعال در فرآیند یادگیری، و دریافت بازخورد سازنده و به موقع تجلی یابند. زمانی که این تعاملات سطحی، نامناسب، خالی از احترام یا فاقد حمایت لازم باشند، دانش آموز به تدریج احساس بی هویتی، انزوا و ناتوانی می کند. این احساسات منفی می توانند انگیزه حضور و تلاش در محیط مدرسه را تحلیل برده و دانش آموز را به سمت کناره گیری روانی و در نهایت فیزیکی از نظام آموزشی سوق دهند. از سوی دیگر، تعاملات آموزشی باکیفیت و مثبت می توانند حس تعلق، شایستگی و ارزشمندی را در دانش آموز تقویت کنند. معلمانی که با ایجاد فضایی امن و قابل اعتماد، به دغدغه های دانش آموزان گوش می دهند، انتظارات واضح و عادلانه ای دارند و به پیشرفت هر فرد توجه نشان می دهند، به عنوان مهم ترین عامل بازدارنده ترک تحصیل عمل می نمایند. چنین محیطی نه تنها یادگیری را معنادار می سازد، بلکه مدرسه را به مکانی تبدیل می کند که دانش آموز در آن احساس دیده شدن و درک شدن دارد. بنابراین، مسئله اصلی این است که چگونه می توان کیفیت تعامل آموزشی را در مدارس، به ویژه در مناطق محروم یا در بین گروه های دانش آموزی در معرض خطر، ارتقا داد تا از این طریق، حس ارتباط و تعلق خاطر دانش آموزان با مدرسه تقویت شده و از تصمیم آنان برای ترک تحصیل جلوگیری به عمل آید. بررسی این تاثیر، نیازمند نگاهی چندسطحی است که هم شیوه های تدریس و ارتباطات کلاسی معلمان، هم سیاست های حمایتی مدرسه و هم فرهنگ حاکم بر روابط درون مدرسه را مورد واکاوی قرار دهد. تمرکز بر این متغیر کلیدی می تواند راهبردهای عملی و موثری را در اختیار دست اندرکاران آموزش و پرورش قرار دهد تا با مداخله در نقطه ای اثرگذار، گامی اساسی در کاهش نرخ ترک تحصیل و تحقق عدالت آموزشی بردارند.

کلیدواژه ها:

کیفیت تعامل آموزشی ، ترک تحصیل ، تعلق مدرسه ای ، حمایت تحصیلی ، ارتباط معلم و دانش آموز