کارکردهای ارتباطی مثبت در کلاس درس به عنوان عامل بازدارنده ترک تحصیل

در میان چالش های متعدد نظام های آموزشی، پدیده ترک تحصیل به ویژه در دوره های حساس تحصیلی، به عنوان یک معضل پیچیده آموزشی-اجتماعی، تهدیدی جدی برای تحقق عدالت تربیتی و توسعه سرمایه انسانی محسوب می شود. ترک تحصیل غالبا نتیجه نهایی فرآیندی تدریجی است که با کاهش تدریجی تعلق خاطر و انگیزش دانش آموز آغاز شده و در نهایت به جدایی کامل از محیط آموزشی منتهی می گردد. در تحلیل عوامل موثر بر این زنجیره، نقش کیفیت تعاملات و ارتباطات درون کلاس درس، به عنوان بافت اصلی و مستقیم تجربه آموزشی دانش آموز، نقشی محوری و تعیین کننده است. «کارکردهای ارتباطی مثبت در کلاس درس» به طیف گسترده ای از تعاملات کلامی و غیرکلامی سازنده اشاره دارد که بین معلم و دانش آموزان و نیز میان خود دانش آموزان جریان می یابد. این کارکردها شامل برقراری احترام متقابل، گوش دادن فعال، ارائه بازخوردهای تشویقی و سازنده، ایجاد فضای امن برای بیان نظر و پرسش، مدیریت تعارض ها به شیوه ای مسالمت آمیز، و انتقال حس اعتماد و پذیرش است. این شبکه ارتباطی سالم، تنها یک عامل تسهیل کننده یادگیری نیست، بلکه به عنوان یک عامل بازدارنده قوی در برابر ترک تحصیل عمل می کند. دانش آموزی که انگیزه و تعلق داشته باشد، کمتر در معرض خطر ترک تحصیل قرار می گیرد. علاوه بر این، کارکردهای ارتباطی مثبت، امکان شناسایی زودهنگام نشانه های خطر مانند غیبت های مکرر، کاهش مشارکت یا تغییر ناگهانی رفتار را برای معلم فراهم می کند. در فضایی مبتنی بر اعتماد، دانش آموز یا همکلاسی هایش ممکن است مشکلات را زودتر گزارش کنند و معلم می تواند پیش از آن که مشکل به بحرانی غیرقابل مدیریت تبدیل شود، با گفت وگو و ارجاع به خدمات حمایتی مداخله نماید. بنابراین، کلاس درسی که در آن احترام و مراقبت متقابل حاکم است، به عنوان یک سیستم ایمنی روانی-اجتماعی عمل می کند که دانش آموزان را به ویژه در دوره های سختی و ناامیدی، در دایره آموزش نگه می دارد. سرمایه گذاری بر توسعه مهارت های ارتباطی معلمان و ترویج فرهنگ گفت وگوی سازنده در مدارس، نه یک هزینه فرعی، بلکه یک راهبرد اساسی و پیشگیرانه در سیاست های کاهش ترک تحصیل است.

کلیدواژه ها:

کارکردهای ارتباطی مثبت ، ترک تحصیل ، تعلق مدرسه ای ، انگیزش تحصیلی ، کلاس درس حمایت گر