تاثیر طراحی فضای فیزیکی کلاس درس بر رفتارهای یادگیری دانش آموزان ابتدایی

فضای فیزیکی کلاس درس یکی از عوامل کمتر مورد توجه اما بسیار اثرگذار در کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری در مدارس ابتدایی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر طراحی فضای فیزیکی کلاس درس بر رفتارهای یادگیری دانش آموزان مقطع ابتدایی شهرستان گرگان انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی مدارس دولتی گرگان بود که از میان آن ها ۴۰ دانش آموز به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. در گروه آزمایش، تغییراتی هدفمند در فضای فیزیکی کلاس شامل چیدمان انعطاف پذیر نیمکت ها، ایجاد گوشه های یادگیری، استفاده از رنگ های آرامش بخش، نمایش آثار دانش آموزان، نورپردازی مناسب و ایجاد فضای تعاملی انجام شد، در حالی که گروه کنترل در کلاس با طراحی معمول حضور داشتند. برای سنجش رفتارهای یادگیری از چک لیست مشاهده رفتارهای یادگیری شامل تمرکز، مشارکت کلاسی، تعامل با همکلاسی ها، انگیزش یادگیری و مسئولیت پذیری استفاده شد. نتایج نشان داد که تغییر طراحی فضای فیزیکی کلاس درس به طور معناداری موجب افزایش رفتارهای مثبت یادگیری در دانش آموزان گروه آزمایش شده است. دانش آموزان این گروه تمرکز بیشتر، مشارکت فعال تر، تعامل اجتماعی بهتر و انگیزش بالاتری نسبت به گروه کنترل نشان دادند. یافته ها بیانگر آن است که طراحی آگاهانه و تربیتی فضای کلاس می تواند به عنوان یک راهبرد کم هزینه و موثر در بهبود کیفیت یادگیری در مدارس ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد و توجه مدیران و آموزگاران را به اهمیت «محیط یادگیری» جلب نماید.

کلیدواژه ها:

طراحی فضای فیزیکی کلاس ، رفتارهای یادگیری ، محیط یادگیری ، مشارکت کلاسی ، دانش آموزان ابتدایی ، گرگان