تحلیل نقش سبک های انگیزشی معلم در خودپنداره دانش آموزان

خودپنداره تحصیلی به عنوان ادراک و ارزیابی دانش آموز از توانایی ها و ارزشمندی خود در حیطه یادگیری، نقشی محوری در انگیزش، پشتکار و موفقیت های آکادمیک او ایفا می کند. این تصویر ذهنی در تعامل مستمر با محیط آموزشی، به ویژه با نحوه ارتباط و انگیزش دهی معلمان، شکل می گیرد و تحول می یابد. سبک انگیزشی معلم، که شامل مجموعه ای از نگرش ها، رفتارها و بازخوردهای کلامی و غیرکلامی او برای ترغیب دانش آموزان به یادگیری است، می تواند به عنوان عاملی بسیار تاثیرگذار، خودپنداره آنان را تقویت یا تضعیف کند. یک سبک انگیزشی حمایتگر که بر استقلال، کفایت و ارزش ذاتی یادگیری تاکید دارد، با به رسمیت شناختن تلاش ها، ارائه انتخاب و ایجاد فضایی امن برای اشتباه کردن، می تواند به دانش آموز کمک کند تا خود را فردی توانا و اثرگذار ببیند. در مقابل، سبکی کنترل گر که مبتنی بر فشار، پاداش و تنبیه بیرونی و تاکید افراطی بر مقایسه اجتماعی است، می تواند احساس ناتوانی، وابستگی و تردید نسبت به شایستگی های شخصی را در دانش آموز ایجاد نماید. مساله اصلی این است که بسیاری از معلمان، اغلب به صورت ناخودآگاه و متاثر از تجربیات شخصی یا فشارهای محیطی، از سبک های انگیزشی خاصی استفاده می کنند بدون آن که آگاهی کامل از تاثیرات عمیق و بلندمدت این سبک ها بر خودانگاره دانش آموزان داشته باشند. این فقدان آگاهی و آموزش تخصصی در حیطه روان شناسی انگیزش، منجر به تکرار چرخه های ناکارآمدی می شود که در آن، حتی نیت خیر معلم برای پیشبرد درس نیز ممکن است به کاهش اعتماد به نفس و تشکیل خودپنداره منفی در برخی دانش آموزان بینجامد. بنابراین، تحلیل نقش این سبک ها در شکل دهی به خودپنداره، امری ضروری است. یک پژوهش توصیفی می تواند با بررسی جلوه های مختلف سبک های انگیزشی در کلاس درس و ارتباط آن با ادراک دانش آموزان از خود، درک دقیق تری از این پویایی مهم ارائه دهد. نتایج چنین تحلیلی می تواند مبنای برنامه های توانمندسازی معلمان قرار گیرد تا با آگاهی از تاثیر کلام و رفتار خود، به پرورش نسلی با خودپنداره مثبت و انگیزه درونی پایدار کمک کنند.

کلیدواژه ها:

سبک های انگیزشی ، خودپنداره تحصیلی ، حمایت از استقلال ، انگیزه درونی ، تعامل آموزشی