پرورش مهارت های اجتماعی و کنش های جمعی: نقش برنامه های آموزشی در مدارس

در جامعه امروز که بر پایه شبکه های پیچیده ارتباطی و همکاری استوار است، پرورش مهارت های اجتماعی و کنش های جمعی به یکی از مهم ترین اهداف نظام تعلیم و تربیت تبدیل شده است. این مهارت ها که شامل توانایی برقراری ارتباط موثر، همدلی، کار گروهی، حل تعارض و مشارکت فعال در امور جمعی است، نقشی اساسی در شکل دهی به شهروندانی مسئول و توانمند ایفا می کند. مدارس به عنوان نخستین و اصلی ترین نهاد اجتماعی سازی دانش آموزان، ظرفیت بی بدیلی برای نهادینه کردن این قابلیت ها از طریق برنامه های آموزشی طراحی شده دارند. با این حال، مساله اصلی این است که اغلب برنامه های درسی رسمی، به دلیل تمرکز انحصاری بر انتقال دانش تخصصی و آماده سازی برای آزمون های استاندارد، جایگاه مشخص و نظام مندی برای آموزش عملی و تجربی این مهارت ها قائل نیستند. در نتیجه، فرصت های طبیعی برای تمرین کنش جمعی در قالب فعالیت های کلاسی، پروژه های گروهی یا مشارکت در امور مدرسه، یا به طور کامل از دست می رود یا به صورت سطحی و بدون پشتوانه آموزشی مناسب انجام می پذیرد. این غفلت باعث می شود بسیاری از دانش آموزان با وجود برخورداری از دانش آکادمیک، در مواجهه با موقعیت های اجتماعی واقعی دچار ناتوانی شده و نتوانند به عنوان عضو موثری در جامعه عمل کنند. بنابراین، بررسی نقش برنامه های آموزشی مدارس در پرورش این مهارت های حیاتی، از اهمیت و ضرورتی انکارناپذیر برخوردار است. یک پژوهش توصیفی می تواند با تحلیل محتوای برنامه های درسی جاری، روش های تدریس به کار گرفته شده و فرصت های تعامل اجتماعی موجود در مدرسه، میزان توجه و موفقیت نظام آموزشی در این زمینه را مورد ارزیابی قرار دهد. نتایج چنین مطالعه ای می تواند زمینه ساز بازنگری در سیاست های برنامه ریزی درسی و طراحی مداخلات آموزشی هدفمندی باشد که مدارس را از محیط هایی صرفا آموزشی به کارگاه های زنده تمرین زندگی اجتماعی و کنش جمعی مسئولانه تبدیل کند.

کلیدواژه ها:

مهارت های اجتماعی ، کنش های جمعی ، برنامه های آموزشی ، مشارکت دانش آموزی ، کار گروهی