طراحی الگوی تلفیقی آموزش تغییرات آب وهوایی برای دانش آموزان دوره متوسطه اول: رویکردی میان رشته ای مبتنی بر علوم زمین، تاریخ، علوم تربیتی و جامعه شناسی

این پژوهش با هدف طراحی الگوی تلفیقی آموزش تغییرات آب وهوایی برای دانش آموزان دوره متوسطه اول با رویکردی میان رشته ای انجام شد. تغییرات آب وهوایی به عنوان یک چالش جهانی پیچیده، نیازمند درکی است که فراتر از دانش علوم طبیعی رفته و ابعاد تاریخی، اجتماعی و تربیتی آن را در بر گیرد. این مطالعه از نوع پژوهش های کیفی-طراحی بود که در دو مرحله اصلی صورت پذیرفت. در مرحله اول، با استفاده از روش تحلیل مضمون، مبانی نظری و پیشینه پژوهش در چهار حوزه هواشناسی/علوم زمین، تاریخ، علوم تربیتی و جامعه شناسی مورد بررسی قرار گرفت. در مرحله دوم، با بهره گیری از روش طراحی مبتنی بر مبانی نظری و با تشکیل گروه خبره ای از متخصصان چهار حوزه مذکور (۸ نفر)، الگوی اولیه طراحی و سپس در قالب یک کارگاه دو مرحله ای با روش دلفی اصلاح شده اعتبارسنجی کیفی شد. یافته ها منجر به طراحی الگویی با شش مولفه اصلی گردید: ۱) اهداف یادگیری تلفیقی (شامل سواد آب وهوایی، تفکر سیستمی، حس مسئولیت پذیری تاریخی-اجتماعی)، ۲) محتوا و موضوعات محوری (تلفیق مفاهیمی مانند شواهد علمی تغییر اقلیم، تاثیرات تاریخی تغییرات اقلیمی بر تمدن ها، عدالت محیط زیستی و نقش کنشگری اجتماعی)، ۳) راهبردهای تدریس-یادگیری فعال (مانند یادگیری مبتنی بر پروژه های محلی، بازی های نقش آفرینی، تحلیل اسناد تاریخی و داده های اقلیمی، میزگردهای اخلاقی)، ۴) ارزشیابی چندوجهی (ارزشیابی عملکردی، پورتفولیو، خودارزیابی)، ۵) ملزومات و بسترها (توانمندسازی معلمان، توسعه منابع آموزشی تلفیقی، مشارکت جامعه محلی) و ۶) پیامدهای مورد انتظار (نگرش مسئولانه، تصمیم گیری آگاهانه، توسعه مهارت های شهروندی اکولوژیک). الگوی ارائه شده می تواند مبنایی برای برنامه ریزی درسی و طراحی واحدهای یادگیری تلفیقی در دوره متوسطه اول باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش تغییرات آب وهوایی ، رویکرد تلفیقی ، دوره متوسطه اول ، آموزش میان رشته ای ، سواد آب وهوایی ، علوم تربیتی.