طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی تلفیقی آموزش مفاهیم دینی با رویکرد فرهنگی-بومی منطقه بلوچستان و تاثیر آن بر هویت یابی و تاب آوری دانش آموزان دوره متوسطه اول

هدف این پژوهش، طراحی و اعتباریابی الگوی برنامه درسی تلفیقی آموزش مفاهیم دینی با رویکرد فرهنگی-بومی منطقه بلوچستان و بررسی تاثیر آن بر هویت یابی و تاب آوری دانش آموزان دوره متوسطه اول بود. آموزش مفاهیم دینی در مناطق دارای بافت فرهنگی قوی مانند بلوچستان، در صورت عدم ارتباط با عناصر فرهنگی بومی، ممکن است به صورت انتزاعی و بی تاثیر درک شود. این پژوهش با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) و در سه فاز اجرا شد. در فاز کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی اسناد و مصاحبه با ۲۰ نفر از متخصصان تعلیم و تربیت دینی، معلمان بومی و فرهیختگان منطقه، مولفه های فرهنگی-بومی مرتبط با مفاهیم دینی استخراج و الگوی برنامه درسی تلفیقی طراحی گردید. در فاز کمی اعتباریابی، الگو توسط ۳۰ متخصص با پرسشنامه محقق ساخته اعتباریابی شد. در فاز سوم (نیمه آزمایشی)، تاثیر اجرای الگو بر متغیرهای وابسته سنجیده شد. جامعه آماری فاز آزمایشی، دانش آموزان پسر پایه نهم شهر زاهدان بودند که ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه تحت آموزش با الگوی طراحی شده قرار گرفت. ابزارها شامل پرسشنامه های استاندارد هویت یابی (AIQ-IV) و تاب آوری کونور-دیویدسون (CD-RISC) بود. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) تحلیل شد. یافته ها نشان داد الگوی طراحی شده از اعتبار محتوایی مطلوبی برخوردار است. همچنین، اجرای الگو سبب افزایش معنادار (p<۰.۰۱) نمرات هویت یابی (با تاکید بر هویت دینی-فرهنگی یکپارچه) و تاب آوری در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد. نتایج موید اثربخشی رویکرد تلفیق فرهنگی-بومی در افزایش عمق یادگیری دینی و تقویت مولفه های روان شناختی مثبت در دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی تلفیقی ، آموزش دینی ، فرهنگی-بومی ، بلوچستان ، هویت یابی ، تاب آوری ، دوره متوسطه اول