چالش ها و راهکارهای نوین در آموزش ادبیات فارسی در متوسطه دوم: نگاهی انتقادی و پیشنهادهای کاربردی

ادبیات فارسی به عنوان حامل فرهنگ، هویت و اندیشه ایرانی، جایگاهی رفیع در نظام آموزشی کشور دارد. با این حال، آموزش این درس در دوره متوسطه دوم با چالش های متعددی از جمله روش های سنتی تدریس، تمرکز بر حافظه به جای تفکر، عدم انگیزه دانش آموزان و فاصله بین متن های کلاسیک و زندگی روزمره مواجه است. هدف این پژوهش مروری، شناسایی موانع موجود در آموزش ادبیات فارسی و ارائه راهکارهای نوین بر اساس رویکردهای ادبی-آموزشی است. این مقاله با روش کتابخانه ای و با مرور ۱۰ منبع معتبر فارسی منتشر شده در بازه زمانی ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ انجام شده است. یافته ها نشان می دهند که گذار از روش «سخنرانی و حفظیات» به روش های «فعال، تعاملی و تفکرمحور» ضروری است. رویکردهایی مانند ادبیات محور، استفاده از هنرهای نمایشی، ادبیات تطبیقی و بهره گیری از فضای مجازی، می توانند انگیزه و درک عمیق متون را در دانش آموزان افزایش دهند. همچنین، بازنگری در محتوای کتاب های درسی و تغییر رویکرد ارزشیابی از حافظه محور به فرایندمحور، از دیگر نیازهای اساسی است. نتایج حاصله حاکی از آن است که معلمان ادبیات باید نقش خود را از انتقال دهنده شعر به تسهیلگر گفتگو و تفکر تغییر دهند. در پایان، پیشنهادات کاربردی برای معلمان و برنامه ریزان درسی جهت ارتقای کیفیت آموزش ادبیات ارائه شده است.