واکاوی موانع ساختاری، رفتاری و حرفه ای در زیست بوم آموزشی نوین

نظام آموزشی به عنوان قلب تپنده توسعه پایدار، همواره با چالش های متعددی در فرآیند یاددهی-یادگیری روبرو بوده است. با ورود به قرن بیست و یکم و تغییرات شتابان اجتماعی و تکنولوژیک، شکاف میان روش های سنتی تدریس و نیازهای نسل جدید دانش آموزان عمیق تر شده است. هدف از پژوهش حاضر، شناسایی، طبقه بندی و تحلیل چالش های تدریس در مدارس ایران است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد مرور سیستماتیک منابع و اسناد بالادستی طی یک دهه اخیر (۱۳۹۳-۱۴۰۳) می باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد که چالش های تدریس در چهار بعد اصلی قابل تبیین هستند: ۱) چالش های مربوط به معلم (فرسودگی شغلی، ضعف در صلاحیت های حرفه ای و دغدغه های معیشتی)، ۲) چالش های مربوط به دانش آموز (کاهش انگیزه درونی، تغییرات نسلی و ویژگی های نسل Z)، ۳) چالش های برنامه ریزی درسی (تمرکزگرایی شدید، حجم بالای کتب درسی و سیطره کنکور) و ۴) چالش های محیطی و زیرساختی (تراکم کلاسی، فقر امکانات و نابرابری دیجیتال). نتیجه گیری حاکی از آن است که بهبود کیفیت تدریس نیازمند گذار از «نظام حافظه محور» به «نظام شایستگی محور»، استقلال بخشی به مدارس و بازنگری بنیادین در نظام تربیت معلم است.