ذهن آگاهی و کاهش استرس تحصیلی: بررسی کاربرد تکنیک های ذهن آگاهی در کاهش استرس تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربرد تکنیک های ذهن آگاهی (Mindfulness) در کاهش استرس تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. با توجه به افزایش روزافزون فشارهای تحصیلی و پیامدهای منفی ناشی از استرس مزمن در دانش آموزان، نیاز به راهکارهای موثر روان شناختی مبتنی بر شواهد احساس می شود. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان متوسطه دوره دوم شهر [نام شهر] بود که از طریق نمونه گیری در دسترس و تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. گروه نمونه متشکل از ۶۰ دانش آموز بود که به صورت تصادفی به دو گروه آزمایش (دریافت کننده مداخله مبتنی بر ذهن آگاهی) و کنترل تخصیص یافتند. مداخله شامل ۸ جلسه آموزشی ذهن آگاهی بود. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه استرس تحصیلی (Study Stress Inventory) و مقیاس ذهن آگاهی مایندفول نس (Five Facet Mindfulness Questionnaire - FFMQ) بود. داده ها با استفاده از آزمون های آماری پارامتری نظیر تحلیل واریانس اندازه گیری های مکرر (ANOVA with Repeated Measures) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان دادند که بین نمرات استرس تحصیلی گروه آزمایش و کنترل در مرحله پس آزمون تفاوت معناداری وجود دارد؛ به طوری که گروه آزمایش کاهش چشمگیری در سطح استرس تحصیلی خود گزارش کردند. همچنین، نمرات ذهن آگاهی در گروه آزمایش به طور معناداری افزایش یافت. نتایج این پژوهش حاکی از کارایی تکنیک های ذهن آگاهی به عنوان یک راهکار موثر در مدیریت و کاهش استرس تحصیلی در محیط های آموزشی است و بر لزوم تلفیق این مداخلات در برنامه های حمایتی مدارس تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، استرس تحصیلی ، دانش آموزان ، مداخله روان شناختی ، کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR).