از کمک آموزشی تا تصمیم گیرنده: مرزهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در ارزیابی دانش آموزان

با نفوذ روزافزون هوش مصنوعی (AI) در لایه های مختلف نظام آموزشی، نقش این فناوری از یک ابزار ساده کمک درسی به یک عامل تعیین کننده در سرنوشت تحصیلی دانش آموزان در حال تغییر است. این مقاله به بررسی چالش های اخلاقی، حقوقی و فلسفی ناشی از واگذاری فرایندهای ارزیابی و تصمیم گیری به الگوریتم های هوشمند می پردازد. حرکت از “هوش مصنوعی حمایتی” به “هوش مصنوعی قضاوت گر” نگرانی های جدی در زمینه عدالت آموزشی، شفافیت الگوریتمی، سوگیری های نهفته و مسئولیت پذیری ایجاد کرده است. در این پژوهش، با رویکردی انتقادی و با استناد به منابع داخلی، مرزهای باریک میان بهره وری فناورانه و حفظ کرامت انسانی در آموزش ترسیم می شود. مقاله حاضر در هشت بخش، ضمن تبیین طیف کارکردهای هوش مصنوعی در سنجش، به واکاوی خطراتی همچون “جعبه سیاه” تصمیم گیری، فرسایش قضاوت حرفه ای معلم و کالایی سازی داده های دانش آموزی می پردازد و در نهایت چارچوبی اخلاقی برای همزیستی مسئولانه با این فناوری پیشنهاد می دهد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: اخلاق هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی ، ارزیابی الگوریتمی ، سوگیری داده ها ، مسئولیت پذیری معلم ، حریم خصوصی دانش آموز ، تصمیم گیری ماشینی.