مدرسه به مثابه بستر یکپارچه یادگیری و سلامت: بازاندیشی کارکرد محیط آموزشی در ارتقای رفاه روانی–اجتماعی و کیفیت زیست تحصیلی دانش آموزان

چکیدهدر دهه های اخیر، نظام های آموزشی با چالش فزاینده ای در هم زمان سازی اهداف یادگیری و الزامات سلامت روانی–اجتماعی دانش آموزان مواجه شده اند. رویکردهای سنتی که مدرسه را صرفا به عنوان محل انتقال دانش تعریف می کردند، دیگر توان پاسخ گویی به نیازهای پیچیده نسل نو را ندارند؛ نسلی که یادگیری، معنا، امنیت روانی و احساس تعلق را به صورت توامان مطالبه می کند. در این چارچوب، مفهوم «مدرسه به مثابه بستر یکپارچه یادگیری و سلامت» به عنوان رویکردی نوین، بر پیوند ناگسستنی میان کیفیت محیط آموزشی، رفاه روانی–اجتماعی و تجربه تحصیلی دانش آموزان تاکید دارد.این مقاله با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بازاندیشی در کارکرد محیط آموزشی و نقش آن در پرورش هم زمان یادگیری اثربخش و سلامت روانی–اجتماعی می پردازد. یافته های نظری نشان می دهد که کیفیت زیست تحصیلی دانش آموزان حاصل تعامل پویا میان عوامل آموزشی (روش های تدریس، روابط معلم–دانش آموز، مشارکت فعال)، عوامل روان شناختی (احساس امنیت، خودکارآمدی، تعلق مدرسه ای) و عوامل اجتماعی (روابط همسالان، فرهنگ مدرسه، حمایت نهادی) است. در این میان، مدرسه زمانی می تواند نقش سلامت محور ایفا کند که از یک فضای صرفا آموزشی به زیست بومی حمایتی، مشارکتی و معنا ساز تبدیل شود.نتیجه گیری مقاله نشان می دهد که ارتقای کیفیت تجربه تحصیلی بدون توجه نظام مند به رفاه روانی–اجتماعی دانش آموزان امکان پذیر نیست. بازتعریف نقش محیط آموزشی، مستلزم تغییر نگرش به ماموریت مدرسه، توانمندسازی معلمان، تقویت فرهنگ مدرسه ای حمایتگر و طراحی فضاهای یادگیری انسان محور است. این رویکرد می تواند مبنایی نظری برای سیاست گذاری آموزشی، مداخلات سلامت مدرسه و بازسازی تجربه یادگیری در نظام آموزشی معاصر فراهم آورد.