بررسی نقش یادگیری معنادار در ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان

کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری و سطح انگیزش تحصیلی دانش آموزان از مهم ترین دغدغه های نظام های آموزشی معاصر به شمار می آیند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که رویکردهای سنتی و حافظه محور، اگرچه ممکن است به یادگیری سطحی و کوتاه مدت منجر شوند، اما در ایجاد درک عمیق، ماندگار و انگیزش پایدار ناتوان اند. در این میان، یادگیری معنادار به عنوان رویکردی شناختی–سازنده گرا، بر پیوند دادن دانش جدید با ساختارهای شناختی پیشین یادگیرنده و معنا بخشی فعال به محتوا تاکید دارد (Ausubel, ۱۹۶۸). هدف این مقاله، تبیین نقش یادگیری معنادار در ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان از طریق ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی است. این مقاله با اتکا به مبانی نظری یادگیری معنادار، سازه گرایی اجتماعی (Vygotsky, ۱۹۷۸) و نظریه های انگیزشی به ویژه نظریه خودتعیین گری (Deci & Ryan, ۲۰۰۰)، نشان می دهد که زمانی که محتوای آموزشی با تجربیات زیسته، علایق و نیازهای واقعی دانش آموزان مرتبط می شود، یادگیری از سطح حفظ اطلاعات فراتر رفته و به فهم عمیق، کاربردپذیر و پایدار تبدیل می گردد (Novak, ۲۰۱۰). در چنین شرایطی، احساس شایستگی، خودمختاری و معناداری در یادگیرندگان تقویت شده و انگیزش درونی آنان برای مشارکت فعال در فرایند یادگیری افزایش می یابد (Ryan & Deci, ۲۰۱۷). چارچوب مفهومی پیشنهادی این مقاله، بر هم ترازی اهداف آموزشی، محتوای درسی، روش های تدریس و ارزشیابی با اصول یادگیری معنادار تاکید دارد و می کوشد نشان دهد که ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری و افزایش انگیزش تحصیلی، پیامد طبیعی چنین هم ترازی ای است. این چارچوب می تواند مبنایی نظری برای بازاندیشی در طراحی آموزشی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان فراهم آورد.