معلم به مثابه رهبر یادگیری: بازسازی نقش حرفه ای معلم در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان

در آموزش معاصر، پرورش تفکر انتقادی به عنوان یکی از شایستگی های کلیدی قرن بیست ویکم، جایگاهی بنیادین در اهداف تربیتی یافته است. تحقق این هدف، مستلزم بازنگری اساسی در نقش سنتی معلم و عبور از الگوی انتقال یک سویه دانش به سوی نقش های پیچیده تر و پویاتر آموزشی است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بررسی بازسازی نقش حرفه ای معلم به عنوان رهبر یادگیری و تاثیر آن بر شکل گیری و تقویت تفکر انتقادی دانش آموزان می پردازد.نتایج این مطالعه نشان می دهد که زمانی که معلم در نقش رهبر یادگیری ظاهر می شود، کلاس درس از فضایی مبتنی بر حفظ و بازتولید اطلاعات، به محیطی گفت وگومحور، مسئله محور و تامل برانگیز تبدیل می گردد. در چنین فضایی، دانش آموزان فرصت می یابند تا به تحلیل، ارزیابی، استدلال و داوری آگاهانه بپردازند و یادگیری را به تجربه ای معنادار و فعال بدل سازند. معلم در این چارچوب، با طراحی موقعیت های چالش برانگیز، هدایت تعاملات فکری و حمایت از استقلال شناختی دانش آموزان، نقش محوری در پرورش تفکر انتقادی ایفا می کند. یافته های پژوهش بر ضرورت توجه به رهبری آموزشی معلم در برنامه ریزی های درسی، تربیت معلم و سیاست گذاری های آموزشی تاکید دارد و آن را یکی از پیش شرط های اساسی تحول پایدار در نظام های آموزشی معاصر می داند.یافته های این مطالعه نشان می دهد که گذار از الگوهای معلم محور به رویکردهای یادگیرنده محور، زمینه ساز ایجاد فضایی تعاملی، پرسش محور و تامل برانگیز در کلاس درس می شود؛ فضایی که در آن دانش آموزان به تحلیل، ارزیابی و بازاندیشی آگاهانه مفاهیم تشویق می گردند. نقش معلم در این چارچوب، به عنوان تسهیل گر تفکر، هدایت کننده گفت وگوهای آموزشی و فراهم آورنده موقعیت های یادگیری چالش برانگیز بازتعریف می شود. نتایج این پژوهش بر اهمیت رهبری آموزشی معلم و توجه به پرورش تفکر انتقادی به عنوان یکی از اهداف بنیادین آموزش معاصر تاکید دارد و می تواند مبنایی برای اصلاح برنامه های آموزشی و توانمندسازی حرفه ای معلمان فراهم آورد.