بازسازی فرهنگ یادگیری در کلاس درس معاصر: رهبری فکری معلم در پرورش تفکر انتقادی و کنشگری آموزشی دانش آموزان

در آموزش معاصر، پرورش تفکر انتقادی و مشارکت فعال دانش آموزان به عنوان اهداف بنیادین یادگیری مطرح است، اما ساختارهای رایج کلاس درس همچنان متاثر از الگوهای انتقال محور و کنترل گرایانه باقی مانده اند. این ناهماهنگی، ضرورت بازسازی فرهنگ یادگیری و بازتعریف نقش معلم در کلاس درس را برجسته می سازد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بررسی نقش رهبری فکری معلم در شکل دهی به محیط های یادگیری گفت وگومحور، تامل برانگیز و مشارکت محور می پردازد.یافته های این مطالعه نشان می دهد که تفکر انتقادی در بستری شکل می گیرد که در آن دانش آموزان فرصت پرسشگری، نقد دیدگاه ها، تحلیل مسائل واقعی و مشارکت فعال در تولید معنا را داشته باشند. در این چارچوب، معلم نه مرجع نهایی دانش، بلکه هدایت گر تعاملات فکری، طراح موقعیت های یادگیری و پشتیبان استقلال شناختی دانش آموزان تلقی می شود. بازسازی فرهنگ یادگیری مستلزم تغییر در روابط دانشی کلاس، تقویت اعتماد متقابل و ایجاد فضای روانی امن برای بیان اندیشه های متفاوت است. نتایج پژوهش تاکید می کند که تحول پایدار در یاددهی–یادگیری، بیش از آنکه به تغییر محتوا یا ابزار وابسته باشد، به کیفیت رهبری فکری معلم و نوع مناسبات اندیشه ورزانه ای بستگی دارد که در کلاس درس شکل می گیرد. این مطالعه می تواند مبنایی نظری برای بازطراحی برنامه های درسی، شیوه های تدریس و برنامه های توانمندسازی حرفه ای معلمان در آموزش معاصر فراهم آورد.