از تدریس تا عاملیت معرفتی: نقش معلم در شکل دهی به تفکر انتقادی دانش آموزان در کلاس درس معاصر

در آموزش معاصر، یکی از چالش های بنیادین، ناتوانی الگوهای سنتی تدریس در پرورش دانش آموزانی اندیشمند، تحلیل گر و برخوردار از تفکر انتقادی است. در این الگوها، یادگیری اغلب به دریافت منفعلانه اطلاعات محدود می شود و فرصت اندیشه ورزی مستقل از دانش آموزان سلب می گردد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بررسی نقش معلم در گذار از تدریس محتوامحور به شکل دهی عاملیت معرفتی دانش آموزان و تاثیر این تحول بر پرورش تفکر انتقادی می پردازد.یافته های این مطالعه نشان می دهد که زمانی که معلم از نقش انتقال دهنده دانش فاصله گرفته و به طراح موقعیت های یادگیری، تسهیل گر گفت وگوهای فکری و حامی استقلال شناختی دانش آموزان تبدیل می شود، زمینه برای بروز تفکر انتقادی فراهم می گردد. در چنین فضایی، دانش آموزان نه تنها مصرف کننده دانش، بلکه مشارکت کننده فعال در تولید معنا، ارزیابی دیدگاه ها و بازاندیشی در مفاهیم آموزشی هستند. این پژوهش تاکید می کند که پرورش تفکر انتقادی مستلزم تغییر در مناسبات قدرت معرفتی کلاس درس، تقویت پرسشگری، و به رسمیت شناختن صدای فکری دانش آموزان است. نتایج حاصل می تواند مبنایی نظری برای بازطراحی برنامه های درسی، آموزش معلمان و سیاست گذاری های آموزشی در راستای تربیت نسلی نقاد و مسئول فراهم آورد.