مدرسه به مثابه زیست بوم سلامت محور: بازاندیشی نقش محیط آموزشی در رفاه روانی–اجتماعی و تجربه یادگیری دانش آموزان

در دهه های اخیر، توجه به سلامت روانی–اجتماعی دانش آموزان به عنوان یکی از مولفه های اساسی کیفیت آموزش، جایگاه ویژه ای در پژوهش های تربیتی یافته است. مدرسه دیگر صرفا نهادی برای انتقال دانش تلقی نمی شود، بلکه به مثابه زیست بومی تربیتی شناخته می شود که کیفیت تعاملات انسانی، فضای عاطفی–روانی و ساختارهای حمایتی آن نقش تعیین کننده ای در تجربه یادگیری دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بازاندیشی نقش محیط آموزشی مدرسهم شکل دهی به رفاه روانی–اجتماعی و کیفیت تجربه یادگیری دانش آموزان می پردازد.یافته های این مطالعه نشان می دهد که مولفه هایی همچون احساس تعلق به مدرسه، امنیت روانی، کیفیت روابط معلم–دانش آموز، عدالت آموزشی ادراک شده و حمایت های روانی–تربیتی، از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر کیفیت زندگی تحصیلی دانش آموزان به شمار می آیند. در چنین چارچوبی، سلامت مدرسه نه صرفا در قالب برنامه های بهداشتی، بلکه در بستر فرهنگ مدرسه، سبک رهبری آموزشی و شیوه های تعامل روزمره معنا می یابد. نتایج پژوهش تاکید می کند که بهبود فرایند یادگیری و افزایش مشارکت تحصیلی دانش آموزان، در گرو ایجاد محیط های یادگیری سلامت محور، امن و معنادار است؛ محیط هایی که در آن ها رشد شناختی هم زمان با رشد هیجانی و اجتماعی دنبال می شود. این مطالعه می تواند مبنایی نظری برای سیاست گذاری های آموزشی، برنامه های ارتقای سلامت مدرسه و طراحی مداخلات روانی–تربیتی با هدف ارتقای کیفیت زندگی تحصیلی دانش آموزان فراهم آورد.