تحول کارکرد مدرسه در آموزش معاصر: پاسخ های تربیتی به نیازهای شناختی و اجتماعی نسل جدید

در نظام های آموزشی معاصر، پرورش تفکر انتقادی به عنوان یکی از اهداف بنیادین یادگیری مطرح است؛ بااین حال، ساختارهای سنتی تدریس همچنان بر انتقال یک سویه دانش و نقش منفعل دانش آموز تاکید دارند. این ناهماهنگی، ضرورت بازسازی مناسبات دانشی در کلاس درس و بازتعریف نقش معلم را بیش از پیش آشکار می سازد. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–مفهومی، به بررسی نقش معلم در گذار از الگوی تدریس محور به الگویی می پردازد که در آن دانش آموز به عنوان کنشگر شناختی فعال در فرایند یادگیری حضور دارد.نتایج این مطالعه نشان می دهد که شکل گیری تفکر انتقادی مستلزم ایجاد محیط های یادگیری گفت وگومحور، مسئله محور و تامل برانگیز است؛ محیط هایی که در آن ها معلم نقش تسهیل گر اندیشه، هدایت کننده فرایند پرسشگری و سامان دهنده تعاملات فکری را ایفا می کند. در چنین چارچوبی، دانش نه حقیقتی ثابت و انتقال پذیر، بلکه محصول گفت وگو، تحلیل، نقد و بازاندیشی جمعی تلقی می شود. پژوهش حاضر تاکید می کند که توانمندسازی دانش آموزان در تحلیل، ارزیابی و داوری آگاهانه، بیش از آنکه وابسته به محتوای درسی باشد، به کیفیت تعاملات آموزشی و نوع رهبری فکری معلم در کلاس درس وابسته است. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی نظری برای بازطراحی برنامه های درسی، شیوه های تدریس و نظام تربیت معلم با هدف تقویت تفکر انتقادی در آموزش معاصر فراهم آورد.