اثرات مشکلات خانوادگی بر نگرش دانش آموزان نسبت به مدرسه

خانواده به عنوان نخستین و بنیادی ترین نهاد اجتماعی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری نگرش ها، باورها و رفتارهای کودکان و نوجوانان ایفا می کند. کیفیت روابط خانوادگی، شیوه های فرزندپروری، وضعیت اقتصادی–اجتماعی، سلامت روان والدین و میزان حمایت عاطفی خانواده، همگی از عواملی هستند که می توانند نگرش دانش آموزان نسبت به مدرسه و فرآیند یادگیری را به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهند. مشکلات خانوادگی نظیر تعارضات شدید والدین، طلاق، فقر اقتصادی، اعتیاد، خشونت خانگی، بی توجهی عاطفی، و فشارهای روانی مزمن، اغلب موجب ایجاد احساس ناامنی، اضطراب، کاهش عزت نفس و اختلال در تنظیم هیجانی دانش آموزان می شوند؛ عواملی که در نهایت نگرش منفی نسبت به مدرسه را تقویت می کنند.نگرش دانش آموز نسبت به مدرسه، به عنوان یکی از مولفه های مهم سازگاری تحصیلی، شامل احساس تعلق به محیط مدرسه، علاقه به یادگیری، نگرش نسبت به معلمان و همسالان، و برداشت کلی از مدرسه به عنوان محیطی حمایتگر یا تهدیدکننده است. پژوهش ها نشان می دهند دانش آموزانی که درگیر مشکلات خانوادگی هستند، بیشتر دچار بی انگیزگی تحصیلی، غیبت های مکرر، افت تحصیلی، مشکلات رفتاری و حتی ترک تحصیل می شوند. این دانش آموزان اغلب مدرسه را نه به عنوان مکانی برای رشد و پیشرفت، بلکه به عنوان محیطی پراسترس و فاقد حمایت روانی درک می کنند.از سوی دیگر، فشارهای روانی ناشی از مشکلات خانوادگی می تواند تمرکز، حافظه و توانایی حل مسئله دانش آموزان را کاهش دهد و زمینه ساز نگرش منفی نسبت به تکالیف درسی، ارزشیابی ها و تعاملات آموزشی شود. نبود حمایت عاطفی والدین و ضعف ارتباط خانه و مدرسه نیز باعث می شود دانش آموز احساس کند در مسیر تحصیلی خود تنهاست و تلاش های آموزشی او بی اهمیت تلقی می شود. این مسئله به ویژه در دوران نوجوانی که فرد با بحران هویت و تغییرات هیجانی گسترده مواجه است، تاثیر عمیق تری بر نگرش نسبت به مدرسه بر جای می گذارد.در مقابل، مدارس و معلمان می توانند با شناسایی دانش آموزان در معرض آسیب، ایجاد محیطی امن و حمایتگر، تقویت ارتباط با خانواده ها و ارائه خدمات مشاوره ای و روان شناختی، نقش موثری در کاهش آثار منفی مشکلات خانوادگی ایفا کنند. توجه به ابعاد عاطفی و اجتماعی یادگیری، در کنار آموزش رسمی، می تواند نگرش مثبت تری نسبت به مدرسه در دانش آموزان ایجاد کرده و پیامدهای منفی مشکلات خانوادگی را تا حد زیادی تعدیل نماید. در مجموع، بررسی اثرات مشکلات خانوادگی بر نگرش دانش آموزان نسبت به مدرسه، امری ضروری برای طراحی مداخلات آموزشی و روانی موثر و ارتقای کیفیت تجربه تحصیلی دانش آموزان محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مشکلات خانوادگی ، نگرش نسبت به مدرسه ، دانش آموزان ، محیط خانواده ، سلامت روان ، انگیزش تحصیلی ، سازگاری تحصیلی ، حمایت عاطفی ، افت تحصیلی