نقش خودتنظیمی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

خودتنظیمی یکی از مفاهیم بنیادین در روان شناسی تربیتی و یادگیری است که نقش تعیین کننده ای در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. خودتنظیمی به مجموعه ای از فرایندهای شناختی، فراشناختی، انگیزشی و رفتاری اطلاق می شود که به فراگیران امکان می دهد اهداف یادگیری خود را تعیین کرده، برنامه ریزی مناسبی برای دستیابی به آن ها انجام دهند، پیشرفت خود را پایش کنند و در صورت لزوم راهبردهای خود را اصلاح نمایند. پژوهش ها نشان می دهد دانش آموزانی که از مهارت های خودتنظیمی بالاتری برخوردارند، مسئولیت بیشتری نسبت به یادگیری خود احساس کرده و در مواجهه با چالش های تحصیلی، عملکرد موثرتری از خود نشان می دهند.خودتنظیمی شامل مولفه هایی نظیر تعیین هدف، مدیریت زمان، راهبردهای یادگیری، خودنظارتی، خودارزیابی و کنترل هیجانی است. این مولفه ها به دانش آموزان کمک می کند تا یادگیری را از یک فعالیت منفعل به فرایندی فعال و هدفمند تبدیل کنند. به ویژه در محیط های آموزشی نوین که بر یادگیری مستقل، آموزش مجازی و یادگیری مادام العمر تاکید می شود، اهمیت خودتنظیمی بیش از پیش نمایان می گردد. دانش آموزان خودتنظیم قادرند منابع یادگیری را به درستی انتخاب کنند، میزان تلاش خود را تنظیم نمایند و با حفظ انگیزه، بر موانع تحصیلی غلبه کنند.از سوی دیگر، شواهد پژوهشی حاکی از آن است که بین خودتنظیمی و پیشرفت تحصیلی رابطه ای مثبت و معنادار وجود دارد. دانش آموزان دارای مهارت های خودتنظیمی بالا معمولا نمرات تحصیلی بالاتری کسب می کنند، درک عمیق تری از مطالب درسی دارند و از اعتمادبه نفس و خودکارآمدی بیشتری برخوردارند. همچنین آموزش راهبردهای خودتنظیمی می تواند به عنوان یک مداخله آموزشی موثر، عملکرد تحصیلی دانش آموزان ضعیف تر را بهبود بخشد و شکاف های آموزشی را کاهش دهد.در نهایت، توجه به پرورش مهارت های خودتنظیمی در برنامه های درسی و شیوه های تدریس، نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دارد. معلمان و نظام های آموزشی می توانند با فراهم سازی محیط های یادگیری حمایت کننده، آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی، و تقویت انگیزش درونی، زمینه رشد خودتنظیمی و در نتیجه پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی ، پیشرفت تحصیلی ، راهبردهای یادگیری ، انگیزش تحصیلی ، فراشناخت ، خودکارآمدی ، یادگیری مستقل