بررسی تجربه ی زیسته ی دانشجویان از یادگیری در کلاس های بدون حضور فیزیکی معلم

این پژوهش با هدف بررسی عمیق و توصیفی تجربه ی زیسته ی دانشجویان دوره های تحصیلات تکمیلی دانشگاه های ایران در مواجهه با کلاس های درس کاملا مجازی و بدون حضور فیزیکی استاد انجام شده است. با شیوع بیماری کووید-۱۹ و تغییر ناگهانی پارادایم آموزشی، پلتفرم های یادگیری آنلاین جایگزین محیط های سنتی کلاس درس شدند. این تغییر ناگهانی، تجربه های یادگیری منحصر به فردی را برای دانشجویان رقم زد که نیازمند درک پدیدارشناسانه است. روش پژوهش حاضر، پدیدارشناسی تفسیری (Interpretative Phenomenological Analysis - IPA) با رویکرد کولایزی (Colaizzi) بود. مشارکت کنندگان شامل ۱۶ دانشجو (۱۰ زن و ۶ مرد) از رشته های مختلف علوم انسانی و فنی-مهندسی بودند که حداقل یک نیمسال تحصیلی کامل را در قالب آموزش کاملا مجازی گذرانده بودند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری شدند. تحلیل داده ها با استفاده از روش کولایزی، منجر به استخراج پنج تم اصلی و چندین زیرتم شد که حول محورهایی نظیر «فقدان تعامل انسانی و حس تعلق»، «خودتنظیمی اجباری و چالش های مدیریت زمان»، «کیفیت ادراک شده محتوای آموزشی و ابزارها»، «تاثیرات روانشناختی انزوا» و «بازتعریف نقش فضا و زمان یادگیری» شکل گرفتند. یافته ها نشان داد که اگرچه انعطاف پذیری زمانی از مزایای این نوع آموزش بود، اما فقدان ارتباطات غیرکلامی، کاهش انگیزه ذاتی، و دشواری در کسب بازخورد فوری، به شدت بر کیفیت تجربه ی یادگیری تاثیر منفی گذاشته است. بحث و تفسیر یافته ها با تکیه بر نظریه های یادگیری اجتماعی و ساخت گرایی، نشان داد که محیط های کاملا مجازی، در تحقق جنبه های اجتماعی و تعاملی یادگیری موفق نبوده اند. این پژوهش پیشنهاد می کند که در طراحی دوره های آتی، باید راهکارهایی برای شبیه سازی حضور فعال استاد و تقویت جوامع یادگیری مجازی اتخاذ شود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژگان: یادگیری مجازی ، کلاس های بدون حضور فیزیکی معلم ، تجربه ی زیسته ، پدیدارشناسی ، آموزش عالی ایران ، آموزش از راه دور.