ساماندهی کالبدی، رشد سکونتگاه های غیررسمی

رشد و پیچیدگی جوامع شهری در دهه های اخیر چالش های متعددی را پیش روی برنامه ریزان و مدیران شهری قرار داده است. افزایش جمعیت شهری، مهاجرت های پیوسته به شهرها و نبود سیاست گذاری موثر، از عوامل اصلی شکل گیری سکونتگاه های غیررسمی محسوب می شوند که پیامدهای گسترده ای بر کیفیت زندگی شهری دارند (Razavivand Fard, ۲۰۱۸; Azami et al., ۲۰۱۷). این سکونتگاه ها معمولا با کمبود خدمات شهری، کیفیت پایین مسکن و آسیب پذیری اجتماعی همراه هستند و در صورت بی توجهی می توانند پایداری کل شهر را تهدید کنند (Carrilho & Trindade, ۲۰۲۲; IIED, ۲۰۲۴). از منظر کالبدی، تفاوت ساختار و سیمای این نواحی با متن اصلی شهر، نمود آشکاری از حاشیه نشینی است که احساس بی هویتی و طرد اجتماعی را در میان ساکنان تقویت می کند (Chen, ۲۰۲۱). یافته های میدانی در ایران نشان می دهد که اولویت های اصلی ساکنان این مناطق شامل بهبود زیرساخت های ارتباطی و مقاوم سازی مساکن است (Azami et al., ۲۰۱۷). ساخت وسازهای غیرمجاز و مصالح بی کیفیت، همراه با تراکم بالای جمعیت، چالش های جدی برای معماری پایدار و توسعه منطقی شهری ایجاد می کنند (Samper & Liao, ۲۰۲۳). در حوزه برنامه ریزی شهری، مدل های پویا مانند UGM، SIMLAND و What if، و همچنین مدل های رشد سکونتگاه های غیررسمی نظیر LTM، UPLAN، CUF و LUCAS، ابزارهای مهمی برای تحلیل و پیش بینی توسعه این مناطق به شمار می روند (Vuuren, ۲۰۲۰). استفاده از این مدل ها می تواند به مدیریت بهتر کاربری اراضی، حمل ونقل، مسکن و خدمات شهری کمک کند و زمینه ساز دستیابی به شهر سالم و توسعه پایدار باشد (GSG Impact, ۲۰۲۲; Springer, ۲۰۲۴).

کلیدواژه ها:

واژه های کلیدی: حاشیه نشینی ، سکونتگاه های غیررسمی ، مدل سازی شهری ، توسعه پایدار ، کیفیت مسکن