بررسی ابعاد مختلف خشونت در مدارس و ارائه راهکارهایی برای فرهنگ سازی در جهت پیشگیری و مقابله با آن.

پدیده خشونت در محیط های آموزشی به عنوان یکی از چالش های جدی نظام های تعلیم و تربیت، نه تنها سلامت روان و امنیت فیزیکی دانش آموزان را تهدید می کند، بلکه مانعی اساسی در مسیر تحقق اهداف آموزشی و تربیتی محسوب می شود. هدف از پژوهش حاضر، بررسی ابعاد مختلف خشونت در مدارس (اعم از خشونت فیزیکی، کلامی، روانی و سایبری) و تبیین نقش عوامل فردی، خانوادگی و ساختاری در بروز این رفتارها است. خشونت در مدرسه صرفا یک کنش فردی نیست، بلکه بازتابی از تعارضات اجتماعی و کاستی های موجود در الگوهای ارتباطی است که می تواند منجر به کاهش خودکارآمدی، افت تحصیلی و گسست پیوند دانش آموز با مدرسه گردد. در این مقاله با رویکردی تحلیلی، ضمن واکاوی ریشه های خشونت، بر ضرورت تغییر پارادایم از برخورد های انضباطی صرف به سمت «فرهنگ سازی پیشگیرانه» تاکید شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که موثرترین راهکار برای مقابله با خشونت، استقرار مدل «مدرسه امن» بر پایه توسعه مهارت های نرم، نظیر مدیریت هیجان، همدلی و تفکر تاب آور است. یافته ها حاکی از آن است که تقویت سواد عاطفی در میان همکاران فرهنگی و دانش آموزان، به همراه بهبود تعاملات خانه و مدرسه، می تواند اتمسفر خشونت زا را به محیطی حمایت گر تبدیل کند. راهکارهای ارائه شده در این تحقیق بر سه محور اصلی استوار است: نخست، آموزش مهارت های ارتباطی و حل تعارض بدون خشونت؛ دوم، بهسازی ساختار فیزیکی و روانی محیط مدرسه جهت کاهش استرس های محیطی؛ و سوم، تدوین پروتکل های مراقبتی بومی برای شناسایی زودهنگام رفتارهای پرخطر. در نهایت، این مقاله نتیجه می گیرد که فرهنگ سازی پایدار در جهت پیشگیری از خشونت، نیازمند مشارکت فعال تمامی ارکان مدرسه و تبدیل شدن «مدارا و صلح» به یک ارزش مشترک در برنامه درسی پنهان است. توجه به این مهم، نه تنها ضامن امنیت دانش آموزان، بلکه زمینه ساز رشد فضائل اخلاقی و مدنی در نسل آینده خواهد بود.

کلیدواژه ها:

خشونت در مدارس ، فرهنگ سازی ، پیشگیری ، سلامت روان ، مهارت های ارتباطی ، تعارضات رفتاری.