طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه اثربخش با تاکید بر یادگیری فعال و دانش روز

هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه اثربخش با تاکید بر یادگیری فعال و دانش روز است؛ الگویی که بتواند پاسخگوی تحولات شتابان نظام های آموزشی در عصر دانش بنیان و نیازهای نوین یادگیرندگان باشد. با توجه به چالش های مدارس سنتی در ارتقای کیفیت یادگیری، مشارکت دانش آموزان و هم راستاسازی آموزش با تحولات علمی و فناورانه، ضرورت بازطراحی مفهوم «مدرسه اثربخش» بیش از پیش احساس می شود. این پژوهش با رویکردی کاربردی–توسعه ای و با بهره گیری از روش ترکیبی (کیفی–کمی) انجام شده است. در مرحله کیفی، مولفه ها و شاخص های مدرسه اثربخش مبتنی بر یادگیری فعال و دانش روز از طریق تحلیل محتوای متون علمی، اسناد بالادستی آموزشی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان حوزه آموزش وپرورش شناسایی شد. یافته های این مرحله به استخراج ابعاد اصلی الگو شامل رهبری آموزشی نوآورانه، برنامه درسی پویا و انعطاف پذیر، روش های تدریس فعال و دانش آموزمحور، توانمندسازی معلمان، بهره گیری هوشمندانه از فناوری های نوین آموزشی، محیط یادگیری مشارکتی و نظام ارزشیابی تکوینی و تحول گرا منجر گردید. در مرحله کمی، الگوی پیشنهادی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته و نظر معلمان و مدیران مدارس مورد آزمون قرار گرفت. روایی محتوایی و سازه ای ابزار تایید شد و نتایج تحلیل های آماری نشان داد که الگوی طراحی شده از اعتبار، انسجام درونی و برازش مناسبی برخوردار است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که استقرار این الگو می تواند به بهبود کیفیت یادگیری، افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان، تقویت مهارت های تفکر، حل مسئله و یادگیری عمیق، و ارتقای اثربخشی کلی مدرسه منجر شود. در مجموع، الگوی ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی علمی و بومی برای سیاست گذاران، مدیران و برنامه ریزان آموزشی در مسیر تحول مدارس و حرکت به سوی یادگیری فعال، معنادار و همسو با دانش روز مورد استفاده قرار گیرد.