بررسی تاثیر محتوای محیط زیستی کتابهای درسی علوم تجربی دوره دوم ابتدایی بر رفتار زیست محیطی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر محتوای محیط زیستی کتاب های علوم تجربی دوره دوم ابتدایی بر رفتار و سواد زیست محیطی دانش آموزان پسر شهرستان اسلامشهر انجام شد. روش تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–کمی است. جامعه آماری شامل معلمان و دانش آموزان پسر دوره دوم ابتدایی شهرستان اسلامشهر بوده و ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته است که روایی آن توسط خبرگان و پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. مقادیر آلفای کرونباخ برای متغیرهای «رفتار» و «سواد» در گروه معلمان به ترتیب ۸۲۴/۰ و ۹۱۵/۰ و در گروه دانش آموزان ۸۴۸/۰ و ۸۸۷/۰ به دست آمد که بیانگر پایایی مطلوب ابزار است. داده ها با استفاده از نرم افزارهای آماری و آزمون های t تک نمونه ای و تحلیل های توصیفی و استنباطی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد محتوای کتاب های علوم تجربی در ارتقای سطح دانش و آگاهی زیست محیطی دانش آموزان موثر بوده است. از دید معلمان، بیشترین تاثیر در مولفه های حفاظت از منابع طبیعی، آلودگی هوا و آب، بازیافت زباله و آلودگی صوتی مشاهده شد، در حالی که در مولفه های خاک و انرژی عملکرد محتوا در سطح متوسط ارزیابی گردید. به گفته دانش آموزان، تمامی مولفه ها بالاتر از سطح متوسط قرار داشتند و بیشترین تاثیر در زمینه های بازیافت، مدیریت منابع آب و صرفه جویی انرژی مشاهده شد. این تفاوت دیدگاه ها نشان می دهد که دانش آموزان بیش از برداشت معلمان، از پیام های آموزشی کتاب ها تاثیر گرفته اند. به طور کلی، یافته ها بیانگر آن است که هرچند کتاب های علوم تجربی در افزایش سواد و حساسیت زیست محیطی دانش آموزان موثر بوده اند، اما در تبدیل آگاهی به رفتارهای عملی پایدار هنوز کاستی هایی وجود دارد. در نتیجه، پیشنهاد می شود در بازنگری های آتی کتاب های علوم، ضمن تقویت مباحث نظری، بر فعالیت های عملی، پروژه های گروهی، مثال های بومی و تمرین های مشارکتی تاکید بیشتری شود تا نگرش و رفتارهای زیست محیطی پایدار در دانش آموزان تقویت گردد.

کلیدواژه ها:

آموزش محیط زیست ، کتاب های علوم تجربی ، سواد زیست محیطی ، رفتار زیست محیطی ، دانش آموزان ابتدایی ، توسعه پایدار